Kodeks Praw Książecych Królestwa Piastowskiego

Kodeks Praw Książecych Królestwa Piastowskiego Ustanowiony z woli Władcy i Rady Królewskiej na wieczną pamiątkę i trwałość porządku ziem piastowskich, dla dobra ludu, miasta, Kościoła i Korony. Spisany w roku Pańskim [...], na mocy prawa zwyczajowego, książecego i miejskiego, obowiązującego wszystkich poddanych Królestwa Piastowskiego. 📂 Spis Treści Tytuł I – O Ludności i Podziałach StanowychTytuł II – O Wolnych Chłopach i Gospodarstwach RodzinnychTytuł III – O Grodzianach i Mieszkańcach WarowniTytuł IV – O Mieszczanach, Kupcach i RzemieślnikachTytuł V – O Rybakach i Pracownikach Rzek KrólewskichTytuł VI – O Rycerstwie i Obowiązkach WojennychTytuł VII – O Urzędnikach Królewskich i Służbach DworuTytuł VIII – O Rodzinie Królewskiej i Dziedziczności TronuTytuł IX – O Niewolnikach i Chłopach PańszczyźnianychTytuł X – O Duchowieństwie, Księżach i ZakonachTytuł XI – O Przywileju Miejskim i Lokacji MiastTytuł XII – O Fortyfikacjach Miejskich i Obronie MiastTytuł XIII – O Targach, Handlu i Prawie SkładuTytuł XIV – O Prawie Miecza i Sądach MiejskichTytuł XV – O Prawie Młyńskim, Winnicach i PiekarniachTytuł XVI – O Szkołach, Szpitalach i Łaźniach PublicznychTytuł XVII – O Wodociągach, Studniach i AkweduktachTytuł XVIII – O Radzie Miejskiej, Wójcie i SołtysieTytuł XIX – O Wiecu, Opolach i Gromadach WiejskichTytuł XX – O Gospodarstwach Rodowych i Prawie DziedziczeniaTytuł XXI – O Ziemi Gminnej i Prawie Czółna OpolnegoTytuł XXII – O Władzy Centralnej i Radzie KrólewskiejTytuł XXIII – O Kanclerzu Koronnym i Pieczęciach KrólestwaTytuł XXIV – O Powiatach Grodowych i WojewództwachTytuł XXV – O Kasztelanach, Baronach i WojewodachTytuł XXVI – O Obowiązkach Ludności wobec PaństwaTytuł XXVII – O Podatkach, Dziesięcinach i CłachTytuł XXVIII – O Publicznych Robotach i RobociznachTytuł XXIX – O Poborze do Wojska i Pospolitej RuszeTytuł XXX – O Armii Stałej i Garnizonach GrodowychTytuł XXXI – O Arcybiskupstwie Gnieźnieńskim i BiskupstwachTytuł XXXII – O Zakonach, Klasztorach i Dobrze KościelnymTytuł XXXIII – O Regaliach i Dobrze KoronnymTytuł XXXIV – O Prawach Królewskich i Służebnych OsadachTytuł XXXV – O Piekarniach, Winnicach i Królewskich MłynachTytuł XXXVI – O Cechach i Przywilejach ZawodowychTytuł XXXVII – O Sądach i Prawie ZwyczajowymTytuł XXXVIII – O Prawie Karnym i Karach UstawowychTytuł XXXIX – O Rzemieślnikach i Gildiach ZawodowychTytuł XL – O Kupcach, Bankierach i Obrocie PieniężnymTytuł XLI – O Mennicach, Monetach i Prawie WagiTytuł XLII – O Prawie Skarbowym i Królewskich DochodachTytuł XLIII – O Obowiązkach Publicznych i Robociznach LudnościTytuł XLIV – O Komorach Celnych i Ruchu TowarówTytuł XLV – O Służbach Specjalnych i Straży KrólewskiejTytuł XLVI – O Budowie i Utrzymaniu Dróg KrólewskichTytuł XLVII – O Przysięgach, Pieczęciach i DokumentachTytuł XLVIII – O Cudzoziemcach i Gościach KrólestwaTytuł XLIX – O Przestępstwach Zdrady, Krzywoprzysięstwa i BluźnierstwaTytuł L – O Przepisach Końcowych, Pieczętowaniu i Mocy Prawa Tytuł I – O Ludności i Podziałach Stanowych Art. 1. Królestwo dzieli lud wedle stanów: duchowieństwo, rycerstwo, mieszczaństwo i lud wiejski. Każdemu stanowi przypisane są prawa i obowiązki. Art. 2. Stan duchowny podlega prawu kanonicznemu, z wyjątkiem przypadków zdrady i zbrodni pospolitej. Art. 3. Stan rycerski posiada prawo noszenia oręża i uczestnictwa w wiecu królewskim. Art. 4. Mieszczaństwo związane jest z miastami lokowanymi i podlega prawu miejskiemu. Art. 5. Lud wiejski, wolny bądź pańszczyźniany, podlega prawu opolnemu . Tytuł II – O Wolnych Chłopach i Gospodarstwach Rodzinnych Niewolnicy-chłopi pańszczyżniani-należą do ziemii i pana.Nie mogą opuszczać posiadłości bez zgody zwierzchnika. Art. 6. Wolny chłop może posiadać ziemię dziedziczną na własność i przekazywać ją potomstwu. Art. 7. Gospodarstwo rodzinne jest nietykalne bez wyroku sądu ziemskiego. Art. 8. Chłop wolny może wnosić skargi do starosty, jeżeli doznaje krzywdy od pana. Art. 9. Wolnemu chłopu nie można odebrać ziemi bez dowodu winy lub niewywiązania się z powinności. Art. 10. Chłop, który służy w wojsku, ma prawo do zwolnienia z daniny na czas wyprawy. Tytuł III – O Grodzianach i Mieszkańcach Warowni Art. 11. Grodzianin winien stawić się do obrony grodu w razie napaści, pod groźbą utraty majątku. Art. 12. Każdy grodzianin zobowiązany jest do jednej służby nocnej w tygodniu. Art. 13. W razie pożaru lub najazdu, grodzianie winni stawić się pod bronią bez wezwania. Art. 14. Mieszkańcy warowni mają pierwszeństwo w obrocie dobrami wojennymi. Art. 15. Grody królewskie podlegają bezpośrednio staroście grodowemu. Tytuł IV – O Mieszczanach, Kupcach i Rzemieślnikach Art. 16. Każdy mieszczanin podlega prawu miejskiemu, pod jurysdykcją wójta lub rady miejskiej. Art. 17. Rzemieślnik winien należeć do cechu i przestrzegać jego statutu. Art. 18. Kupiec zobowiązany jest do uiszczania cła na bramach miejskich. Art. 19. Mieszczanin może posiadać nieruchomość w granicach miasta lokowanego. Art. 20. Mieszczanin, który dopuści się krzywoprzysięstwa, traci prawo miejskie. Tytuł V – O Rybakach i Pracownikach Rzek Królewskich Art. 21. Rybacy obowiązani są oddawać dziesiątą część połowu na rzecz Korony lub właściciela ziemi. Art. 22. Praca na rzece wymaga zezwolenia królewskiego lub miejskiego. Art. 23. Niezgłoszony połów w rzece królewskiej podlega karze grzywny. Art. 24. Pracownicy mostowi i promowi podlegają nadzorowi starosty. Art. 25. Każdy prom winien być oznaczony herbem właściciela i pobierać opłatę wedle taryfy zatwierdzonej. Tytuł VI – O Rycerstwie i Obowiązkach Wojennych Art. 26. Każdy rycerz ma obowiązek stawić się na wezwanie królewskie z orężem, koniem i zbroją. Art. 27. Rycerz, który nie stawi się na wezwanie, traci część majątku na rzecz Korony. Art. 28. Rycerstwo winno corocznie odbywać ćwiczenia wojenne pod okiem wojewody. Art. 29. Rycerz może wnieść sprawę do sądu ziemskiego lub wiecowego. Art. 30. Każdy pasowany rycerz ma obowiązek wspierać Kościół i chronić pielgrzymów. Tytuł VII – O Urzędnikach Królewskich i Służbach Dworu Art. 31. Urzędnik winien składać przysięgę wierności królowi i przestrzegać tajemnic stanu. Art. 32. Urzędnik nadużywający władzy podlega sądowi królewskiemu. Art. 33. Słudzy dworu mają obowiązek towarzyszyć królowi w podróży i na wiecu. Art. 34. Nadzór nad urzędnikami sprawuje kanclerz koronny. Art. 35. Każda decyzja urzędnika winna być zaprotokołowana i opieczętowana. Tytuł VIII – O Rodzinie Królewskiej i Dziedziczności Tronu Art. 36. Tron Królestwa Piastowskiego dziedziczony jest przez najstarszego syna króla, chyba że Rada Królewska postanowi inaczej dla dobra Korony.Tron dziedziczny przechodzi na najstarszą córkę wraz z wybranym małżonkiem. Art. 37. W razie braku potomka męskiego, wybór następcy należy do Wiecu Koronnego, zatwierdzonego przez Radę Królewską. Art. 38. Królewicz, osiągnąwszy wiek lat piętnastu, winien pobierać nauki prawa, wojny i teologii. Art. 39. Królowa posiada prawo do rady przy boku monarchy, lecz nie dziedziczy tronu. Art. 40. Każdy członek rodziny królewskiej zobowiązany jest do życia wedle godności i unikania hańbiących uczynków. Tytuł IX – O Duchowieństwie, Księżach i Zakonach Art. 41. Duchowieństwo w Królestwie Piastowskim podlega w sprawach duchowych prawu kanonicznemu i jurysdykcji biskupiej. Art. 42. Księża parafialni zobowiązani są do odprawiania nabożeństw, chrztów, pogrzebów i katechizacji ludu. Art. 43. Zakonnikom nie wolno opuszczać klasztorów bez zgody przeora lub opata. Art. 44. Duchowny winien prowadzić życie przykładne i wolne od zgorszenia, pod karą suspensy lub wydalenia. Art. 45. Zakony mają obowiązek przyjmować podróżnych i potrzebujących w ramach gościny i jałmużny. Art. 46. Wszelkie nadania ziemskie na rzecz Kościoła winny być potwierdzone pieczęcią królewską. Art. 47. Duchowny oskarżony o zdradę lub zbrodnię sądzony jest przez sąd królewski przy udziale biskupa diecezjalnego. Tytuł X – O Przywileju Miejskim i Lokacji Miast Art. 48. Miasta Królestwa Piastowskiego winny być lokowane na podstawie prawa miejskiego, z nadaniem odpowiednich przywilejów dla mieszkańców. Art. 49. Lokacja miasta odbywa się na mocy decyzji wójta i zatwierdzenia przez króla lub jego przedstawiciela. Art. 50. Mieszczanie miasta lokowanego cieszą się prawem do posiadania ziemi na własność, handlu i rzemiosła na terenie miasta. Art. 51. Miasto winno posiadać ratusz, rynek oraz wytyczone granice, które nie mogą być przekraczane bez zgody wójta. Art. 52. Wójt miasta jest odpowiedzialny za nadzór nad porządkiem publicznym, wymiarem sprawiedliwości i zbieraniem podatków miejskich. Tytuł XI – O Fortyfikacjach Miejskich i Obronie Miast Art. 53. Każde miasto lokowane winno posiadać mury obronne i bramy, które zapewniają bezpieczeństwo mieszkańcom. Art. 54. Koszty budowy i utrzymania fortyfikacji ponosi zarówno ludność miejską, jak i władze królewskie. Art. 55. W razie zagrożenia wojennego, mieszkańcy miast mają obowiązek stawić się w obronie murów. Art. 56. Każde miasto winno posiadać zorganizowaną straż miejską odpowiedzialną za utrzymanie porządku. Art. 57. W przypadku oblężenia, obrońcy miast mogą korzystać z zapasów żywności i wody przechowywanych w specjalnych piwnicach. Tytuł XII – O Targach, Handlu i Prawie Składu Art. 58. Targi odbywają się w miastach i na specjalnie wyznaczonych placach, gdzie kupcy i rzemieślnicy mogą sprzedawać swoje towary. Art. 59. Prawo składu należy do Królestwa Piastowskiego, co oznacza, że każdy towar, który wchodzi do miasta, musi zostać zdeponowany w określonych magazynach na czas transakcji. Art. 60. Kupcy płacą cło za towary wprowadzane do miasta, a także obowiązkowe opłaty targowe na rzecz utrzymania porządku. Art. 61. Mieszczanie mają prawo organizować jarmarki i sprzedaż na zasadach określonych przez wójta miasta. Art. 62. Targowiska muszą być regularnie kontrolowane przez władze miejskie, aby zapobiec oszustwom i nieuczciwym praktykom handlowym. Tytuł XIII – O Prawie Miecza i Sądach Miejskich Art. 63. Prawo miecza należy wyłącznie do władzy królewskiej, a jego użycie może nastąpić tylko w przypadkach uzasadnionych prawem. Art. 64. W sądach miejskich rozstrzygane są sprawy cywilne, a także delikty miejskie, w tym naruszenia porządku publicznego. Art. 65. Wójt miasta pełni funkcję sędziego w sprawach mniejszych, podczas gdy większe sprawy są rozstrzygane przez sąd wyższy. Art. 66. Każdy obywatel ma prawo do odwołania się od wyroku sądu miejskiego do sądu królewskiego. Art. 67. W sprawach dotyczących zbrodni pospolitej, sądy miejskie współpracują z sądem grodowym. Tytuł XIV – O Prawie Młyńskim, Winnicach i Piekarniach Art. 68. Prawo do prowadzenia młynów, winnic i piekarni posiadają jedynie osoby posiadające odpowiednie licencje i zgodę wójta. Art. 69. Młyny podlegają nadzorowi wójta, który sprawdza jakość przemiału i sprawiedliwość pobieranych opłat. Art. 70. Piekarnie są zobowiązane do utrzymywania stałych cen chleba i przestrzegania norm jakościowych. Art. 71. Winnice, które produkowały wino w celach handlowych, muszą mieć zapisaną roczną produkcję i płacić podatek winny. Art. 72. Każdy młyn, winnica czy piekarnia musi przestrzegać zasad higieny, aby nie zagrażać zdrowiu ludzkiego ciała. Tytuł XV – O Szkołach, Szpitalach i Łaźniach Publicznych Art. 73. W Królestwie Piastowskim istnieją szkoły parafialne, zakonne oraz miejskie, które mają na celu nauczanie młodzieży czytania, pisania i podstaw prawa. Art. 74. Szkoły zakonne mogą prowadzić edukację w zakresie teologii, filozofii oraz prawa kanonicznego. Art. 75. Władze miejskie mają obowiązek organizowania i nadzorowania szkół publicznych, które oferują naukę rzemiosł i handlu. Art. 76. Szpitale miejskie i klasztorne pełnią funkcję opieki zdrowotnej dla ubogich i chorych, finansowane z jałmużny oraz darowizn. Art. 77. Łaźnie publiczne, należące do miast, są otwarte dla wszystkich mieszkańców, z wyjątkiem osób podejrzanych o choroby zakaźne. Tytuł XVI – O Wodociągach, Studniach i Akweduktach Art. 78. Miasta Królestwa Piastowskiego zobowiązane są do utrzymania wodociągów, które zapewniają dostęp do czystej wody pitnej dla mieszkańców. Art. 79. Każde miasto winno posiadać publiczne studnie, kanały ściekowe wybrukowane lub murowane podziemne na wzór rzymski,które mogą być wykorzystywane przez ludność na równych zasadach. Art. 80. Władze miejskie mają obowiązek konserwowania akweduktów, które dostarczają wodę z źródeł oddalonych od miasta. Art. 81. Każde nielegalne wykorzystywanie wody do celów prywatnych, np. na potrzeby młynów lub ogródów warzywnych, podlega karze. Art. 82. Osoby odpowiedzialne za zarządzanie wodociągami i akweduktami winny dbać o to, by woda była czysta, a system wodociągowy funkcjonował bezawaryjnie. Tytuł XVII – O Radzie Miejskiej, Wójcie i Sołtysie Art. 83. Rada miejska składa się z wójta, burmistrza oraz wybranych przedstawicieli obywateli, którzy mają prawo do decydowania o sprawach lokalnych. Art. 84. Wójt miasta pełni funkcję najwyższego urzędnika lokalnego, odpowiedzialnego za porządek publiczny, zbieranie podatków oraz sądownictwo w sprawach drobnych. Art. 85. Sołtys to przedstawiciel władzy królewskiej w wiejskich osadach, odpowiedzialny za utrzymanie porządku i pobieranie danin. Art. 86. Rada miejska ma prawo ustanawiać lokalne przepisy dotyczące handlu, rzemiosła, budowy dróg i innych kwestii istotnych dla rozwoju miasta. Art. 87. Wójt i sołtys są odpowiedzialni za ochronę dóbr publicznych, jak również za organizowanie obrony miasta lub wsi w razie zagrożenia. Tytuł XVIII – O Wiecu, Opolach i Gromadach Wiejskich Art. 88. Wiec jest zgromadzeniem przedstawicieli wszystkich stanów w Królestwie, zwoływanym przez króla lub radę królewską w celu rozstrzygania spraw państwowych i wojennych. Art. 89. Opole to jednostka administracyjna, w której wójt, sołtys i inni urzędnicy lokalni sprawują władzę nad ludnością wiejską. Art. 90. Gromady wiejskie są organizowane przez wspólnoty chłopów, którzy wspólnie zarządzają zasobami ziemskimi, wodnymi i leśnymi. Art. 91. Wiec wiejski może podejmować decyzje dotyczące rozwoju wsi, nadzorowania przestrzegania prawa oraz rozwiązywania sporów między mieszkańcami. Art. 92. Każdy mieszkaniec gromady ma obowiązek brać udział w obronie wsi, w tym w obronie przed napadami lub dzikimi zwierzętami. Tytuł XIX – O Gospodarstwach Rodowych i Prawie Dziedziczenia Art. 93. Gospodarstwa rodowe są przekazywane z ojca na syna, z zachowaniem prawa do dziedziczenia w obrębie rodziny. Art. 94. Każdy członek rodziny rodowej ma prawo do użytkowania ziemi na własność, z wyjątkiem sytuacji, w której sąd orzeka inaczej. Art. 95. W przypadku braku męskiego potomka, dziedziczenie przechodzi na najstarszego syna brata lub bliskiego krewnego, jeżeli brak jest potomków w linii prostej. Art. 96. Prawo dziedziczenia majątków rodowych może być ograniczone przez długi lub niewykonane obowiązki wobec państwa lub Kościoła. Art. 97. Dziedziczenie ziemi wymaga sporządzenia testamentu lub zgody innych członków rodziny na podział majątku. Tytuł XX – O Ziemi Gminnej i Prawie Czółna Opolnego Art. 98. Ziemia gminna jest własnością wspólnoty wiejskiej i może być użytkowana przez wszystkich mieszkańców na równych zasadach, zgodnie z decyzjami wspólnoty. Art. 99. Ziemia gminna może być przeznaczona na cele wspólne, takie jak pasze dla zwierząt, pastwiska czy też lasy, z których mieszkańcy korzystają na mocy tradycyjnych przywilejów. Art. 100. Czółno opolne jest jednostką odpowiedzialną za zarządzanie wodami rzecznymi, w tym za utrzymanie wałów przeciwpowodziowych i organizowanie pracy przy regulacji rzek. Art. 101. Wszelkie decyzje dotyczące podziału ziemi gminnej lub wspólnej pracy przy czółnie opolnym muszą być podejmowane przez zgromadzenie wiejskie. Art. 102. Osoby naruszające zasady użytkowania ziemi gminnej lub nie przestrzegające zasad pracy w czółnie opolnym podlegają karze na mocy prawa wiejskiego. Tytuł XXI – O Władzy Centralnej i Radzie Królewskiej Art. 103. Władza centralna w Królestwie Piastowskim sprawowana jest przez monarchę i Radę Królewską, która doradza w sprawach politycznych, wojskowych i administracyjnych. Art. 104. Rada Królewska składa się z kanclerza, marszałka, arcybiskupa oraz innych wysokich urzędników i doradców królewskich. Art. 105. Król ma prawo zwoływać Radę Królewską w każdym czasie, w celu podjęcia decyzji w sprawach państwowych, wojskowych lub finansowych. Art. 106. Decyzje Rady Królewskiej wymagają podpisu króla, aby stały się prawomocne. Art. 107. Rada Królewska pełni również funkcję sądu najwyższego w sprawach dotyczących stanu państwowego i jurysdykcji królewskiej. Tytuł XXII – O Kanclerzu Koronnym i Pieczęciach Królestwa Art. 108. Kanclerz koronny jest odpowiedzialny za nadzorowanie kancelarii królewskiej, sporządzanie dokumentów i zarządzanie pieczęciami państwowymi. Art. 109. Kanclerz posiada władzę nad dokumentami oficjalnymi Królestwa, które muszą być zatwierdzone pieczęcią królewską. Art. 110. Pieczęć Królestwa jest symbolem władzy królewskiej i stanowi dowód prawomocności wszystkich dokumentów wydanych przez monarchę lub Radę Królewską. Art. 111. Kanclerz, jako najwyższy urzędnik kancelarii, odpowiedzialny jest za organizowanie spotkań i przesyłanie oficjalnych komunikatów w imieniu władcy. Art. 112. Podrobienie pieczęci królewskiej lub wydanie nieautoryzowanego dokumentu jest przestępstwem, które podlega karze śmierci. Tytuł XXIII – O Powiatach Grodowych i Województwach Art. 113. Królestwo Piastowskie podzielone jest na powiaty grodowe i województwa, które stanowią jednostki administracyjne zarządzane przez kasztelanów i wojewodów. Art. 114. Kasztelan zarządza grodem i odpowiada za bezpieczeństwo, gospodarkę oraz sprawiedliwość w obrębie swojego powiatu. Art. 115. Wojewoda sprawuje nadzór nad kilkoma powiatami i jest odpowiedzialny za organizowanie obrony wojskowej w regionie. Art. 116. Powiaty grodowe pełnią również funkcję sądów lokalnych, które zajmują się sprawami cywilnymi i kryminalnymi, związanymi z działalnością na danym terytorium. Art. 117. Kasztelani i wojewodowie są mianowani przez monarchę i mogą być odwołani tylko przez króla lub Radę Królewską. Tytuł XXIV – O Kasztelanach, Baronach i Wojewodach Art. 118. Kasztelan jest urzędnikiem wyższego szczebla, który zarządza grodem i ma prawo do rozstrzygania sporów cywilnych i kryminalnych. Art. 119. Barony są nadawane przez króla najwierniejszym rycerzom i członkom rodziny królewskiej, którzy w zamian za nadane ziemie zobowiązani są do służby wojskowej. Art. 120. Wojewoda to najwyższy urzędnik wojewódzki, odpowiedzialny za organizowanie obrony militarnej, nadzór nad administracją oraz pobór podatków na terenie całego województwa. Art. 121. Kasztelani i baronowie, choć posiadają władzę nad swoimi ziemiami, podlegają w ostateczności królowi i Radzie Królewskiej. Art. 122. Barony mogą posiadać własne sądy, które rozstrzygają sprawy dotyczące mieszkańców tych ziem. Tytuł XX – O Ziemi Gminnej i Prawie Czółna Opolnego Art. 123. Ziemia gminna jest własnością wspólnoty wiejskiej i może być użytkowana przez wszystkich mieszkańców na równych zasadach, zgodnie z decyzjami wspólnoty. Art. 124. Ziemia gminna może być przeznaczona na cele wspólne, takie jak pasze dla zwierząt, pastwiska czy też lasy, z których mieszkańcy korzystają na mocy tradycyjnych przywilejów. Art. 125. Czółno opolne jest jednostką odpowiedzialną za zarządzanie wodami rzecznymi, w tym za utrzymanie wałów przeciwpowodziowych i organizowanie pracy przy regulacji rzek. Art. 126. Wszelkie decyzje dotyczące podziału ziemi gminnej lub wspólnej pracy przy czółnie opolnym muszą być podejmowane przez zgromadzenie wiejskie. Art. 127. Osoby naruszające zasady użytkowania ziemi gminnej lub nie przestrzegające zasad pracy w czółnie opolnym podlegają karze na mocy prawa wiejskiego. Tytuł XXI – O Władzy Centralnej i Radzie Królewskiej Art. 128. Władza centralna w Królestwie Piastowskim sprawowana jest przez monarchę i Radę Królewską, która doradza w sprawach politycznych, wojskowych i administracyjnych. Art. 129. Rada Królewska składa się z kanclerza, marszałka, arcybiskupa oraz innych wysokich urzędników i doradców królewskich. Art. 130. Król ma prawo zwoływać Radę Królewską w każdym czasie, w celu podjęcia decyzji w sprawach państwowych, wojskowych lub finansowych. Art. 131. Decyzje Rady Królewskiej wymagają podpisu króla, aby stały się prawomocne. Art. 132. Rada Królewska pełni również funkcję sądu najwyższego w sprawach dotyczących stanu państwowego i jurysdykcji królewskiej. Tytuł XXII – O Kanclerzu Koronnym i Pieczęciach Królestwa Art. 133. Kanclerz koronny jest odpowiedzialny za nadzorowanie kancelarii królewskiej, sporządzanie dokumentów i zarządzanie pieczęciami państwowymi. Art. 134. Kanclerz posiada władzę nad dokumentami oficjalnymi Królestwa, które muszą być zatwierdzone pieczęcią królewską. Art. 135. Pieczęć Królestwa jest symbolem władzy królewskiej i stanowi dowód prawomocności wszystkich dokumentów wydanych przez monarchę lub Radę Królewską. Art. 136. Kanclerz, jako najwyższy urzędnik kancelarii, odpowiedzialny jest za organizowanie spotkań i przesyłanie oficjalnych komunikatów w imieniu władcy. Art. 137. Podrobienie pieczęci królewskiej lub wydanie nieautoryzowanego dokumentu jest przestępstwem, które podlega karze śmierci. Tytuł XXIII – O Powiatach Grodowych i Województwach Art. 138. Królestwo Piastowskie podzielone jest na powiaty grodowe i województwa, które stanowią jednostki administracyjne zarządzane przez kasztelanów i wojewodów. Art. 139. Kasztelan zarządza grodem i odpowiada za bezpieczeństwo, gospodarkę oraz sprawiedliwość w obrębie swojego powiatu. Art. 140. Wojewoda sprawuje nadzór nad kilkoma powiatami i jest odpowiedzialny za organizowanie obrony wojskowej w regionie. Art. 141. Powiaty grodowe pełnią również funkcję sądów lokalnych, które zajmują się sprawami cywilnymi i kryminalnymi, związanymi z działalnością na danym terytorium. Art. 142. Kasztelani i wojewodowie są mianowani przez monarchę i mogą być odwołani tylko przez króla lub Radę Królewską. Tytuł XXIV – O Kasztelanach, Baronach i Wojewodach Art. 143. Kasztelan jest urzędnikiem wyższego szczebla, który zarządza grodem i ma prawo do rozstrzygania sporów cywilnych i kryminalnych. Art. 144. Barony są nadawane przez króla najwierniejszym rycerzom i członkom rodziny królewskiej, którzy w zamian za nadane ziemie zobowiązani są do służby wojskowej. Art. 145. Wojewoda to najwyższy urzędnik wojewódzki, odpowiedzialny za organizowanie obrony militarnej, nadzór nad administracją oraz pobór podatków na terenie całego województwa. Art. 146. Kasztelani i baronowie, choć posiadają władzę nad swoimi ziemiami, podlegają w ostateczności królowi i Radzie Królewskiej. Art. 147. Barony mogą posiadać własne sądy, które rozstrzygają sprawy dotyczące mieszkańców tych ziem. Tytuł XXV – O Obowiązkach Ludności wobec Państwa Art. 148. Każdy obywatel Królestwa Piastowskiego ma obowiązek służyć w armii w razie potrzeby, zgodnie z decyzjami króla. Art. 149. Wszyscy mieszkańcy zobowiązani są do płacenia podatków i danin na rzecz Królestwa, które są wykorzystywane na utrzymanie armii, budowę dróg i innych celów publicznych. Art. 150. Ludność winna dbać o porządek publiczny i przestrzegać wszystkich ustaw królewskich oraz decyzji Rady Królewskiej. Art. 151. W przypadku wojen lub innych zagrożeń, ludność ma obowiązek wspierać obronę Królestwa, czy to poprzez dostarczenie żywności, czy też bezpośrednią pomoc w działaniach wojennych. Art. 152. Osoby, które uchylają się od obowiązków wobec państwa, podlegają surowym karom, w tym konfiskacie majątku lub zesłaniu. Tytuł XXVI – O Podatkach, Dziesięcinach i Cłach Art. 153. Królestwo nakłada na swoich obywateli podatki, które są zbierane przez urzędników królewskich. Podatki te służą utrzymaniu administracji, wojska oraz innych instytucji państwowych. Art. 154. Dziesięcina, będąca częścią plonów, jest przeznaczona na wsparcie duchowieństwa i Kościoła, a jej wysokość ustalana jest przez biskupów w porozumieniu z królem. Art. 155. Cło jest pobierane na granicach Królestwa i służy ochronie handlu wewnętrznego oraz finansowaniu administracji państwowej. Art. 156. W przypadku niespłacenia podatków, dziesięcin czy cła, osoby winne podlegają karze, w tym konfiskacie mienia lub pracy na rzecz państwa. Art. 157. Podatki są zbierane przez starostów i wojewodów, którzy odpowiadają za ich właściwe przekazywanie do skarbu państwowego. Tytuł XXVII – O Publicznych Robotach i Robociznach Art. 158. Ludność zobowiązana jest do pracy na rzecz Królestwa w ramach publicznych robót, takich jak budowa dróg, mostów czy fortyfikacji. Art. 159. Każdy obywatel, w zależności od swojego stanu, może zostać wezwany do udziału w pracach publicznych. Obowiązek ten jest szczególnie ważny w czasie wojny lub klęsk żywiołowych. Art. 160. Osoby, które uchylają się od obowiązku pracy na rzecz państwa, podlegają karze finansowej lub obowiązkowi wykonania dodatkowych robót. Art. 161. Prace publiczne powinny odbywać się pod nadzorem lokalnych urzędników, którzy odpowiadają za ich wykonanie w sposób zgodny z prawem. Art. 162. Praca na rzecz Królestwa może być wynagradzana w formie zwolnienia z niektórych podatków lub innych świadczeń. Tytuł XXVIII – O Poborze do Wojska i Pospolitej Rusze Art. 163. Pobór do wojska jest obowiązkowy dla wszystkich mężczyzn w wieku od 16 do 50 lat, którzy nie są zwolnieni z tego obowiązku na mocy specjalnych przywilejów. Art. 164. Pospolita rusza, to znaczy, powszechny obowiązek służby wojskowej, jest organizowana przez lokalne władze, które odpowiadają za dostarczenie odpowiedniej liczby żołnierzy. Art. 165. Każdy członek pospolitej ruszy ma obowiązek stawić się na wezwanie wójta lub wojewody, którzy organizują jednostki wojskowe. Art. 166. Osoby, które odmówią służby wojskowej, podlegają karze finansowej lub skazaniu na służbę wojskową przez dłuższy okres. Art. 167. Pospolita rusza jest wykorzystywana w sytuacjach kryzysowych, takich jak najazdy, powstania lub inne zagrożenia zewnętrzne. Tytuł XXIX – O Armii Stałej i Garnizonach Grodowych Art. 168. Armia stała Królestwa Piastowskiego składa się z zawodowych żołnierzy, którzy służą pod dowództwem wojewody i są gotowi do walki w razie potrzeby. Art. 169. Garnizony grodowe są odpowiedzialne za obronę granic Królestwa oraz zapewnienie bezpieczeństwa wewnętrznego w czasie wojny lub zamachów. Art. 170. Każdy żołnierz armii stałej zobowiązany jest do uczestnictwa w ćwiczeniach wojskowych, które odbywają się co najmniej raz w roku. Art. 171. W przypadku zagrożenia wojennego, armia stała jest w stanie stawić się na wezwanie w ciągu trzech dni. Art. 172. Żołnierze stacjonujący w garnizonach grodowych mają prawo do wynagrodzenia za swoją służbę w postaci ziemi, żywności lub innych przywilejów. Tytuł XXX – O Zakonach, Klasztorach i Dobrze Kościelnym Art. 173. Zakony i klasztory są niezależne od władzy świeckiej w sprawach duchowych, lecz zobowiązane do przestrzegania prawa Królestwa Piastowskiego. Art. 174. Zakony mają prawo do nadawania ziemi na cele religijne, przy czym każda taka darowizna musi zostać potwierdzona przez króla. Art. 175. Klasztory i zakony mają obowiązek wspierać biednych, chorych oraz pielgrzymów. Ich działalność charytatywna powinna być pod nadzorem duchowieństwa. Art. 176. W przypadku nadużyć ze strony zakonów, Królestwo Piastowskie zastrzega sobie prawo do interwencji poprzez nadzór biskupa diecezjalnego lub specjalnie wyznaczonego wysłannika królewskiego. Art. 178. Wszelkie zakony i klasztory mają prawo do posiadania dóbr ziemskich, jednakże ich własność podlega zapisom prawie państwowym, a wszelkie zmiany własności muszą zostać zatwierdzone przez władze królewskie. Tytuł XXXI – O Regaliach i Dobrze Koronnym Art. 179. Regalia królewskie to dobra należące bezpośrednio do Królestwa, które nie podlegają prywatnej własności ani dziedziczeniu przez szlachtę. Art. 180. Do regalii należy między innymi lasy królewskie, kopalnie, miedź, srebro i złoto, a także inne zasoby naturalne, których wydobycie i sprzedaż podlegają królewskiemu nadzorowi. Art. 181. Król ma wyłączne prawo do nadawania koncesji na wydobycie regalii i zbieranie dochodów z tych zasobów. Art. 182. Dochody z regalii przeznaczane są na utrzymanie armii, administracji państwowej oraz inne potrzeby publiczne. Art. 183. Każdy, kto nielegalnie eksploatuje regalia, podlega karze konfiskaty mienia i wygnania. Tytuł XXXII – O Prawach Królewskich i Służebnych Osadach Art. 184. Król ma prawo do ustanawiania nowych osad służebnych w obrębie Królestwa, które służą celom obronnym, rolniczym lub handlowym. Art. 185. Służebne osady nie mogą być przekazywane w ręce osób prywatnych bez zgody monarchy. Art. 186. Osady te mają obowiązek zapewniania wsparcia wojskowego w razie potrzeby, a ich mieszkańcy są zobowiązani do świadczeń na rzecz Królestwa. Art. 187. W zamian za służbę, mieszkańcy osad służebnych mają prawo do użytkowania ziemi, która pozostaje w rękach Królestwa. Art. 188. Osady służebne mogą być zwolnione z niektórych podatków, ale ich mieszkańcy muszą wypełniać obowiązki wojskowe i publiczne. Tytuł XXXIII – O Piekarniach, Winnicach i Królewskich Młynach Art. 189. Piekarnie, winnice i młyny należące do Królestwa podlegają nadzorowi królewskiemu, aby zapewnić odpowiednią jakość i uczciwe ceny. Art. 190. Każdy, kto prowadzi piekarnię, winnicę lub młyn na ziemiach królewskich, ma obowiązek dostarczać określone ilości produktów na potrzeby dworu królewskiego oraz ludności. Art. 191. Ceny za chleb, wino i mąkę są regulowane przez władze lokalne w porozumieniu z królem, aby zapobiec nadużyciom i monopolom. Art. 192. Piekarnie, młyny i winnice mogą być używane jako miejsca pracy dla biednych, którzy w zamian za chleb, wino czy zboże, wykonują prace na rzecz państwa. Art. 193. W przypadku złośliwego oszustwa w tych branżach, sprawcy podlegają surowym karom, w tym karze cielesnej lub konfiskacie majątku. Tytuł XXXIV – O Cechach i Przywilejach Zawodowych Art. 194. Każdy rzemieślnik winien należeć do cechu zawodowego, który reguluje zasady jego pracy i odpowiedzialności. Art. 195. Cechy są odpowiedzialne za kształcenie nowych rzemieślników, którzy po ukończeniu nauki otrzymują prawo do samodzielnej pracy w swoim zawodzie. Art. 196. Cechy mają prawo do wyznaczania cechowego nadzoru nad jakością wyrobów i przestrzegania uczciwej konkurencji na rynku. Art. 197. Osoby, które wykonują zawody rzemieślnicze bez przynależności do cechu, są uznawane za nielegalne i podlegają karze. Art. 198. Cechy mają prawo do przyznawania przywilejów swoim członkom, takich jak obniżenie podatków lub pierwszeństwo w dostępie do zamówień publicznych. Tytuł XXXV – O Sądach i Prawie Zwyczajowym Art. 199. Sądy królewskie mają wyłączne prawo do rozstrzygania spraw, które dotyczą najwyższych interesów państwa oraz wszystkich spraw, które nie są rozstrzygane przez sądy lokalne. Art. 200. Sąd ziemski odpowiada za rozstrzyganie sporów między osobami prywatnymi i ma jurysdykcję nad przestępstwami popełnionymi na ziemiach prywatnych. Art. 201. Prawo zwyczajowe obowiązuje w Królestwie Piastowskim, chyba że jest sprzeczne z prawem królewskim. Zwyczaje lokalne nie mogą naruszać ogólnokrajowego porządku prawnego. Art. 202. W sprawach kryminalnych sądy mają prawo do wydawania wyroków śmierci, wygnania, kar cielesnych lub konfiskaty mienia. Art. 203. W sprawach cywilnych wyroki sądów mogą obejmować nakaz zapłaty, zwrot mienia lub rekompensatę za doznane krzywdy. Tytuł XXXVI – O Prawie Karnym i Karach Ustawowych Art. 204. Przestępstwa przeciwko Koronie, zdrada i spiskowanie przeciwko władzy, będą karane śmiercią lub dożywotnim wygnaniem. Art. 205. Kradzież, fałszerstwo oraz oszustwa handlowe będą karane publiczną chłostą oraz konfiskatą mienia. Art. 206. Niewłaściwe traktowanie poddanych, zniewagi i przemoc fizyczna będą skutkować karą chłosty lub wygnaniem, a w przypadkach szczególnych – śmiercią. Art. 207. Osoby, które dopuszczają się wykroczeń przeciwko Kościołowi, będą sądzone przez sądy kościelne, z możliwością odwołania do sądów królewskich. Art. 208. Kara za cudzołóstwo jest uzależniona od statusu społecznego sprawcy i wynosi od publicznej chłosty do wygnania lub konfiskaty mienia. Tytuł XXXVII – O Rzemieślnikach i Gildiach Zawodowych Art. 209. Gildie zawodowe mają obowiązek kontrolować jakość wytwarzanych przez swoich członków wyrobów, zapewniając zgodność z normami ustalonymi przez cechy. Art. 210. Każdy rzemieślnik, aby móc legalnie prowadzić swój warsztat, musi należeć do właściwej gildii oraz przestrzegać jej zasad i statutów. Art. 211. Gildie mają prawo do zakazu konkurencji przez nieuczciwe działania, takie jak sprzedaż po zaniżonych cenach lub produkowanie towarów o niższej jakości. Art. 212. Przynależność do gildii gwarantuje rzemieślnikowi ochronę prawną oraz pierwszeństwo w zamówieniach publicznych i kontraktach państwowych. Art. 213. Wszelkie spory wewnętrzne pomiędzy członkami gildii będą rozstrzygane przez starszyznę gildii, która ma prawo do nałożenia kar na nieposłusznych członków. Tytuł XXXVIII – O Kupcach, Bankierach i Obrocie Pieniężnym Art. 214. Kupcy, którzy prowadzą handel w Królestwie, są zobowiązani do uiszczania odpowiednich opłat skarbowych i cłowych przy każdym transporcie towarów przez granice Królestwa. Art. 215. Bankierzy mają prawo do udzielania pożyczek i prowadzenia działalności finansowej, jednak podlegają nadzorowi królewskiemu, by zapobiec nadużyciom. Art. 216. Wszelkie transakcje finansowe muszą być udokumentowane, a bankierzy i kupcy muszą przechowywać zapisy przez minimum pięć lat. Art. 217. Przestępstwa finansowe, takie jak fałszowanie pieniędzy czy oszustwa związane z kredytami, będą karane przez konfiskatę majątku oraz wygnaniem. Art. 218. Król ma prawo ustanawiać zasady i regulacje dotyczące handlu zagranicznego, aby zapewnić stabilność finansową Królestwa. Tytuł XXXIX – O Mennicach, Monetach i Prawie Wagi Art. 219. Mennice królewskie mają wyłączne prawo do bicie monet w Królestwie Piastowskim. Art. 220. Monety bite przez Królestwo muszą być w pełni zgodne z określoną wagą i wartością, a wszelkie próby fałszowania są surowo karane. Art. 221. Każdy właściciel mennicy musi uzyskać zgodę Króla na rozpoczęcie produkcji monet, a w przypadku jej nielegalnego działania, cała produkcja podlega konfiskacie. Art. 222. Przybicie pieczęci królewskiej na monecie gwarantuje jej legalność oraz wartość. Art. 223. Osoby, które posługują się fałszywymi monetami, będą podlegały karze śmierci. Tytuł XL – O Prawie Skarbowym i Królewskich Dochodach Art. 224. Królestwo posiada prawo do ściągania podatków z mieszkańców na rzecz utrzymania armii, administracji oraz w celu realizowania celów publicznych. Art. 225. Każdy właściciel ziemski ma obowiązek płacenia podatków na rzecz Korony zgodnie z określonymi przez władze wysokościami i terminami. Art. 226. Dochody z podatków, ceł, opłat skarbowych i innych źródeł mają być przeznaczone na potrzeby Królestwa, w tym na obronę terytorialną i rozwój infrastruktury. Art. 227. Niewypłacenie podatków w wyznaczonym terminie skutkuje nałożeniem dodatkowej kary finansowej, a w przypadku uporczywego uchylania się – konfiskatą mienia. Tytuł XLI – O Obowiązkach Publicznych i Robociznach Ludności Art. 228. Każdy wolny obywatel Królestwa ma obowiązek wykonywania pracy na rzecz państwa w razie potrzeby, zgodnie z zarządzeniem królewskim. Art. 229. Obowiązek pracy publicznej dotyczy wszystkich stanów, z wyjątkiem duchowieństwa, które podlega odmiennym przepisom. Art. 230. W przypadku braku odpowiednich zasobów ludzkich, władze lokalne mogą zmusić do robót publicznych chłopów pańszczyźnianych lub osoby niewolne. Art. 231. Praca publiczna obejmuje m.in. budowę dróg, fortyfikacji, budynków publicznych, obronę granic oraz inne zadania związane z bezpieczeństwem i dobrobytem Królestwa. Art. 232. W razie niewykonania obowiązku robót publicznych, osoba podlega karze grzywny lub, w przypadku uporczywego uchylania się, więzieniu. Tytuł XLII – O Komorach Celnych i Ruchu Towarów Art. 233. Królestwo Piastowskie utrzymuje system komór celnych na granicach, które odpowiadają za kontrolę towarów wwożonych i wywożonych z Królestwa. Art. 234. Kupcy i handlarze zobowiązani są do płacenia cła w wyznaczonych punktach celnych, a wysokość cła jest określona przez Radę Królewską. Art. 235. Towary wywożone z Królestwa, które stanowią dobra królewskie lub są obłożone specjalnymi opłatami, wymagają zezwolenia Królewskiego Ministerstwa Skarbu. Art. 236. Nielegalny przewóz towarów, unikanie cła lub manipulacja z dokumentami celnymi wiąże się z karą grzywny, konfiskatą towarów i wygnaniem. Art. 237. Wszelkie opłaty celne muszą być dokumentowane, a każdy towar przeprowadzany przez granicę musi być odpowiednio zarejestrowany. Tytuł XLIII – O Służbach Specjalnych i Straży Królewskiej Art. 238. Straż Królewska jest odpowiedzialna za bezpieczeństwo Władcy, jego rodziny oraz stolicy Królestwa. Art. 239. Straż Królewska składa się z wybranych rycerzy, którzy otrzymują specjalne uprawnienia i wynagrodzenie za pełnienie służby. Art. 240. Członkowie Straży Królewskiej mają obowiązek lojalności wobec Korony i będą karani za wszelkie przejawy zdrady lub oszustwa. Art. 241. Strażnik Królewski pełni swoją służbę na zmianę i jest odpowiedzialny za porządek w pałacu królewskim oraz ochronę Władcy w czasie publicznych wydarzeń. Art. 242. Służby specjalne, takie jak szpiedzy, mają za zadanie monitorowanie zagrożeń zewnętrznych i wewnętrznych, a ich działalność jest ściśle tajna. Tytuł XLIV – O Budowie i Utrzymaniu Dróg Królewskich Art. 243. Królestwo Piastowskie utrzymuje sieć dróg królewskich, które łączą miasta, grody i warownie Królestwa. Art. 244. Budowa i naprawa dróg królewskich spoczywa na obowiązku mieszkańców danej ziemi, którzy są zobowiązani do prac drogowych w ramach robót publicznych. Art. 245. Do naprawy dróg królewskich wyznaczeni są urzędnicy królewscy, którzy nadzorują prace, dbając o ich zgodność z planem i jakość. Art. 246. Wszelkie zniszczenie dróg królewskich, w tym przez nielegalne blokowanie lub zanieczyszczanie, podlega karze grzywny oraz obowiązkowi naprawy wyrządzonych szkód. Art. 247. Drogi królewskie muszą być przejezdne przez cały rok, a w razie ich zniszczenia w wyniku klęsk żywiołowych, Królestwo organizuje prace naprawcze. Tytuł XLV – O Przysięgach, Pieczęciach i Dokumentach Art. 248. Każda przysięga składana przed Władcą lub sądami Królestwa jest święta i winna być przestrzegana pod groźbą kary. Art. 249. Wszystkie dokumenty prawne, w tym akty sprzedaży, dziedziczenia, umowy, muszą być opieczętowane pieczęcią królewską lub pieczęcią odpowiedniego urzędnika. Art. 250. Każdy dokument zawierający istotne postanowienia prawne musi być zarejestrowany w Archiwum Królewskim, by zapewnić jego ważność i autentyczność. Art. 251. Fałszowanie dokumentów, pieczęci lub przysięg jest uznawane za zbrodnię przeciwko Koronie i wiąże się z najwyższą karą. Art. 252. Przysięgi składane w ramach zobowiązań służbowych lub wojskowych są równie ważne i muszą być przestrzegane przez wszystkich obywateli Królestwa. Tytuł XLVI – O Cudzoziemcach i Gościach Królestwa Art. 253. Cudzoziemcy, którzy przybywają do Królestwa Piastowskiego, muszą zgłosić swoją obecność władzom miejskim lub grodowym. Art. 254. Goście zagraniczni, którzy posiadają zaproszenie od królewskich przedstawicieli, mają prawo do pobytu na ziemiach Królestwa, o ile przestrzegają prawa Królestwa. Art. 255. Cudzoziemcy, którzy popełnią przestępstwo na terytorium Królestwa, będą sądzeni zgodnie z prawem królewskim, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Art. 256. Wszyscy cudzoziemcy są zobowiązani do płacenia cła i podatków związanych z handlem w Królestwie, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Art. 257. Goście i cudzoziemcy mają obowiązek szanować zwyczaje Królestwa i nie mogą zakłócać porządku publicznego. Tytuł XLVII – O Przestępstwach Zdrady, Krzywoprzysięstwa i Bluźnierstwa Art. 258. Zdrada Królewska, polegająca na podjęciu działań przeciwko Władcy, jego rodzinie lub Królestwu, jest najcięższym przestępstwem, karanym śmiercią lub dożywotnim wygnaniem. Art. 259. Krzywoprzysięstwo, czyli świadome składanie fałszywych przysiąg, podlega surowym karom, w tym pozbawieniu majątku i wygnaniu. Art. 260. Bluźnierstwo, czyli publiczne wypowiadanie słów przeciwko Bogu, religii chrześcijańskiej lub Kościołowi, jest przestępstwem podlegającym karze więzienia lub pokutnemu życiu w klasztorze. Art. 261. Osoby oskarżone o zdradę, krzywoprzysięstwo lub bluźnierstwo podlegają ścisłemu dochodzeniu i sądowi królewskiemu, z udziałem przedstawicieli Kościoła. Art. 262. W przypadku zdrady Królewskiej, proces odbywa się publicznie, a karą jest ukaranie przez ścięcie lub inne godziwe wygnanie. Tytuł XLVIII – O Przepisach Końcowych, Pieczętowaniu i Mocy Prawa Art. 263. Kodeks Praw Książęcych Królestwa Piastowskiego, uchwalony przez Radę Królewską i potwierdzony przez Władcę, ma moc obowiązującą na całym terytorium Królestwa. Art. 264. Każda nowa uchwała, zmiana lub dopisanie nowych artykułów do tego kodeksu wymaga zgody zarówno Władcy, jak i Rady Królewskiej. Art. 265. Każdy dokument prawny, akty sądowe, zarządzenia i orzeczenia są ważne wyłącznie w przypadku zapieczętowania pieczęcią Królewską lub pieczęcią odpowiedniego urzędnika. Art. 266. W razie sporu lub wątpliwości co do interpretacji prawa, decyzję podejmuje Rada Królewska, a jej wyrok jest ostateczny. Art. 267. Przepisy zawarte w tym kodeksie mają na celu zapewnienie sprawiedliwości, pokoju i dobrobytu obywateli Królestwa Piastowskiego. Art. 268. Kodeks wchodzi w życie z chwilą ogłoszenia go przez Władcę i Rady Królewskiej.Tytuł XLIX – O Przestępstwach Zdrady, Krzywoprzysięstwa i Bluźnierstwa Art. 269. Zdrada Królewska polega na podejmowaniu działań mających na celu obalenie władzy monarszej, sprzymierzaniu się z wrogami Królestwa lub próbach zamachu na życie Władcy lub członków rodziny królewskiej. Osoba oskarżona o zdradę jest sądzona przez sąd królewski i podlega karze śmierci przez ścięcie, z wyłączeniem przypadku skruchy i oddania się w ręce władzy. Art. 270. Zdrada państwowa obejmuje także zdradę wojskową, czyli podjęcie działań sprzyjających wrogowi w trakcie wojny lub powstania, a także zdradę wewnętrzną, polegającą na szkodzeniu interesom Królestwa Piastowskiego poprzez działalność sabotażową, szpiegowską lub finansowanie wrogów Królestwa. Za to przestępstwo grozi kara śmierci, a majątek zdrajcy zostaje skonfiskowany na rzecz Korony. Art. 271. Krzywoprzysięstwo jest przestępstwem, które polega na świadomym i dobrowolnym składaniu fałszywych przysiąg, mających na celu oszukanie sądu, Króla lub innych urzędników państwowych. Osoba składająca krzywą przysięgę podlega surowej karze pozbawienia majątku, a jeśli przestępstwo jest ciężkie, karze wygnania z Królestwa. Art. 272. Bluźnierstwo to publiczne lub prywatne wyrażanie się przeciwko Bogu, świętym, Kościołowi lub religii katolickiej. Za takie przestępstwo winowajca podlega karze więzienia lub, w przypadku szczególnej wrogości wobec Kościoła, karze chłosty i przymusowego życia w klasztorze. Bluźniercy, którzy nie wykażą skruchy, mogą zostać skazani na wygnanie. Art. 273. Osoby oskarżone o zdradę, krzywoprzysięstwo lub bluźnierstwo mają prawo do obrony przed sądem królewskim, przy udziale przynajmniej jednego przedstawiciela Kościoła, który będzie dbał o zgodność z nauką religii. Art. 274. Kara za zdradę, krzywoprzysięstwo lub bluźnierstwo jest wykonywana po wyroku sądowym, chyba że sprawca złoży skruchę i przeprosi publicznie, wówczas kara może zostać złagodzona do wygnania na określony czas. Tytuł L – O Przepisach Końcowych Art. 275. Kodeks Praw Książęcych Królestwa Piastowskiego, uchwalony przez Radę Królewską i zatwierdzony przez Władcę, obowiązuje we wszystkich częściach Królestwa i jest nadrzędny wobec wszelkich innych przepisów prawnych. Wszystkie wcześniejsze przepisy, które są sprzeczne z niniejszym Kodeksem, stają się nieaktualne. Art. 276. Zgodnie z wolą Władcy, wszelkie decyzje prawne, jak i zmiany w prawodawstwie, będą musiały być zatwierdzane przez Radę Królewską, a także przez władze lokalne, w przypadku zmiany prawa dotyczącego specyficznych regionów Królestwa. Art. 277. Każdy nowy akt prawny, dekret lub zmiana w kodeksie zostanie ogłoszona publicznie na Wiecu Królewskim i potwierdzona pieczęcią królewską, co zapewni jej wiążącą moc. Art. 278. W przypadku, gdy w praktyce pojawią się wątpliwości co do interpretacji przepisów zawartych w niniejszym kodeksie, decyzje w tej sprawie podejmuje Rada Królewska, której orzeczenia mają moc prawną. Art. 279. Każdy obywatel Królestwa Piastowskiego ma obowiązek przestrzegać tego kodeksu, a złamanie jego przepisów grozi odpowiedzialnością przed sądem, zgodnie z przewidzianymi karami. Art. 280. Niniejszy kodeks ma na celu zapewnienie pokoju, sprawiedliwości oraz dobrobytu Królestwa Piastowskiego, w oparciu o tradycje, prawa zwyczajowe oraz nauki chrześcijańskie. Art. 281. Kodeks wchodzi w życie z chwilą jego ogłoszenia publicznego, a wszelkie osoby, które będą próbowały omijać lub łamać przepisy prawa, będą ścigane i karane zgodnie z jego postanowieniami. Art. 282. Wszelkie nadania ziemskie, przywileje czy zniżki podatkowe, które nie zostały zatwierdzone przez Władcę lub Radę Królewską, będą uznane za nieważne i nie mają mocy prawnej. Art. 283. Kodeks Praw Książęcych Królestwa Piastowskiego jest aktem ostatecznym, mającym na celu jednoczenie wszystkich obywateli Królestwa pod wspólnym prawem, oraz zapewnienie stabilności władzy monarszej i porządku społecznego. Zakończenie Kodeks Praw Książęcych Królestwa Piastowskiego jest fundamentem porządku prawnego w Królestwie. Został stworzony w trosce o dobro społeczne, pokój i sprawiedliwość, zapewniając każdemu obywatelowi odpowiednie prawa i obowiązki. Z chwilą ogłoszenia Kodeksu Praw, wszystkie obowiązujące dotąd przepisy prawa zostają zastąpione przez jego postanowienia, które stanowią wyraz woli Króla i Rady Królewskiej. -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Codex iurium Principum Piast Regni Constitutum est a voluntate Ducis et Regii Consilii ad aeternam mnemosynum et durabilitatem ordinis terrarum Piasti, ad bonum populi, civitatis, Ecclesiae et Coronae. Scriptum anno Domini […], sub solenni, principe ac municipali lege, omnibus piast regni subditis applicatum. Contents Titulus I - De Populatione et Divisionum Praediatorum Titulus II - De Freemens Rustici et Familiae FarmsTitle III - De Oppidanis et Incolis StrongholdTitle IV - De Oppidis, Mercatoribus et Artificia V - De Piscatoribus et operariis Flumen Royal Title VI of WarTitle VII CourtTitle VIII ThroneTitle IX - De Servis et Rusticis Titulus X. De Clericis, Presbyteris et Titulus XI - De Privilegio Municipali et Incorporatione Oppid- De Urbibus Munitionibus et Defensio Urbium Tit. XIII Nundinae, Commercium et Lex Compositionis Titulus XIV - De Lege Gladii Municipale Courts Titulus XV Bakeries Titulus XVI. De scholis, hospitalibus et balneis PublicTitle XVII - De Waterworks, Wells et Aqueducts, Titulus XVIII SoÿtysTitle XIX. - De concursu, Opole et corymbis RuralTitle XX - De praediis avorum et lege Hereditarium XXI - De Terra communi et Lege Canoam OpoleTitle XXII Titulus XXIII Regius - De Cancellario Coronae et Sigilli KingdomsTitle XXIV - De Comitatibus castri i Voivodeships Titulus XXV Machine Translated by Google VoivodesTitle XXVI - De Obligationibus Populi versus StatesTitle XXVII XXVIII - De Operibus publicis et de Operibus XXIX Conscriptio in Exercitu et Force Titulo Communi XXX - De Exercitu permanenti i Urbs GarrisonsTitle XXXI - De archiepiscopatu Gniezno et Episcopatus XXXII – De Ordinibus Monasteria et Ecclesia WellTitle XXXIII - De Regalia i De bene- ente Coronae Titulus XXXIV Servus Settlements Titulus XXXV - De Bakeries, Vinea et Royal MillsTitle XXXVI ProfessionalTitle XXXVII Titulus XXXVIII Titulus XXXIX De Artificum et Guilds ProfessionalTitle XL - De Mercatoribus, Argentariis et Mercaturis XLI - De monetariis, nummis et lege Scales, Titulus XLII RevenueTitle XLIII - De Officiis publicis i Labor of PopulationTitle XLIV Titulus XLV - De Officiis Specialibus et Custodi RoyalTitle XLVI XLVII - De Iuramentis, Sigillis Documenta Titulus XLVIII - De peregrinis et hospitibus De Criminibus perduellionis. Periurium et BlasphemyTitle L - De Legibus Finalis, Obsignatio et Potentia Legis Titulus I ART. 1. Regnum dividit populum secundum classes: clericos, milites, medii ordinis homines et rusticos. Unicuique civitatis iura et obligationes assignatur. ART. 2. Status clericalis iuri canonico subiectus est, praeterquam in casu perduellionis et criminis communis. Machine Translated by Google ART. 3. Militiae iure arma portandi et coetui regii interesse. ART. 4. Burgoisia cum urbibus incorporatis associatur et iuri civitatis subicitur. ART. 5. Rustici homines, liberi vel servi, legi Opole subduntur. Titulus II Servi sunt terre et domini. Fundum relinquere sine licentia Superioris non possunt. Articulus 6. Liber rusticus possideat terram haereditariam et ad posteros transmittat. ART. 7. Familia fundus est inviolabilis sine judicio fundi curiae. ART. 8. Liber rusticus querelam cum starosta hospitari potest, si detrimentum patiatur a domino suo. Articulus 9. Terra ex libero rustico subtrahi non potest sine probatione culpae vel defectus ad obligationes adimplendas. ART. 10. Rusticus, qui militat, vacationem tributorum tempore expeditionis competit. Titulus III ART. 11. Incola Grodzisk ad defensionem urbis in casu oppugnationis venire debet Machine Translated by Google impetum, under comminatio bonorum. ART. 12. Quilibet incola Grodzisk tenetur unam noctem in hebdomada praestare. ART. 13. Incendiorum aut incursionis eventu, oppidani in armis sine evocatione venire debent. ART. 14. Incolae munitionem mercaturae bellicae bonis antecedunt. ART. 15. Oppida regia directe subordinata ad oppidum starosta. Titulus IV ART. 16. Omnis oppidanus iure civitatis subest, sub iurisdictione maioris aut consilii civitatis. ART. 17. Artifex debet esse collegium et eius statuto obedire. ART. 18. Mercator tenetur ad portas civitatis portoria solvendas. ART. 19. Oppianus potest praedium possidere intra fines urbis incorporatae. ART. 20. Urbanus qui pejerat, oppido ius amittit. Titulus V. De Piscatoribus et operariis fluminum Regii ART. 21. Piscatores teneantur dare decimam capturam regni seu patrifamilias. Machine Translated by Google ART. 22. Opus in flumine requirit regale vel municipale permissio. ART. 23. Nutritores capiunt in flumen Regium mulcta punitur. ART. 24. Pons et portitores starostae vigilantiae subsunt. ART. 25. Quilibet portitor notari debet cum lorica domini et de mercede secundum probatum tariff. Titulus VI ART. 26. Quilibet miles teneatur ad summonitionem regis comparere cum armis, equis et armis. ART. 27. Miles citatus non comparuerit partem bonorum suorum amittit coronae. ART. 28. Milites annua exercitia militaria per visum voivodae subire debent. ART. 29. Causam terrestrem vel consilium eques deferat. ART. 30. Omnis miles tenetur Ecclesiam sustentare et peregrinos custodire. Titulus VII ART. 31. Officialis juramentum fidelitatis regi debet et secreta civitatis servare. Machine Translated by Google Articulus 32. Officialis, qui sua potestate abutitur, curiae regiae subditus erit. ART. 33. Servi curiae tenentur regem comitari in itinera et conventus. Articulus 34. Cura super officiales a cancellario regni exercetur. ART. 35. Utraque decisione scribatur et obsignetur officialis. Titulus VIII ART. 36. Thronus Piast Regni a primogenito regis filio haereditatur, nisi Consilium Regium pro bono Coronae aliter decernat. Thronus haereditarius transit ad filiam natu maximam una cum sponso electo. ART. 37. Absente masculino haerede, electio successoris pertinet ad conventum regni approbatum a Consilio regio. ART. 38. Princeps ad quindecim annos pervenerit, debet studere iuris, belli ac theologiae. ART. 39. Regina ius habet monere Monarcham, sed non possidet thronum. ART. 40. Quilibet domus regalis tenetur cum dignitate vivere et turpia vitare. Titulus IX - De Clericis, Presbyteris et Ordinibus ART. 41. Clerus in Piast Regno iuri canonico et iurisdictioni episcopali in spiritualibus subiectus est. Machine Translated by Google ART. 42. Parochi officia, baptisma, exsequias et catechismum populi celebrandi tenentur. ART. 43. Monachis monasteriis relinquere non licet sine consensu prioris vel abbatis. ART. 44. Clericus vitam exemplarem ducere debet ab scandalo liberam, sub poena suspensionis vel expulsionis. ART. 45. Ordines peregrinos et egenos hospitaliter et eleemosynas suscipiendi tenentur. ART. 46. Omnis terra ecclesie sue sigillo regio confirmanda est. ART. 47. Clericus maiestatis vel criminis accusatus probatur a curia regia participatione Episcopi dioecesani. Titulus X. De Privilegio Municipali et de Incorporatione Urbium ART. 48. Civitates Piast Regni locantur secundum legem civitatis, privilegiis congruis residentibus concessis. ART. 49. Civitas incorporata est de iudicio maioris et approbationis regis vel eius vicarii. ART. 50. Incolae civitatis incorporatae iure gaudent possidendi terram, mercaturam et dolum intra civitatem. ART. 51. Praetorium habeat civitas, forum quadratum et limites demarcatos, qui transiri non possunt sine consensu maioris. 52. Civitas maior tenetur ordini publico, iustitiae et collectioni procurationi Machine Translated by Google tributa urbi. Titulus XI ART. 53. Quaelibet civitas incorporata moenia et portas defensivas habere debet, quae salutem incolarum in tuto collocant. Articulus 54. Sumptus edificationis et conservandi munitiones ab urbanis hominibus et regiis auctoritatibus feruntur. ART. 55. In eventu belli minae urbis incolas muros defendere coguntur. Articulus 56. Omnis civitas debet habere custodiam civitatis ordinatam ad conservandum ordinem. ART. 57. In casu obsidionis, defensores civitatis uti possunt victu et aqua, utantur in cellis specialibus reconditis. Titulus XII ART. 58. Merces habentur in civitatibus et in plateis specialiter designatis, ubi mercatores et artifices bona sua vendere possunt. ART. 59. Ius repositionis ad Piast Regnum pertinet, quod significat omnia bona, quae urbem ingrediuntur, in certis horreis deposita esse per tempus transactionis. Articulus 60. Mercatores portoria consueta de bonis in urbem adductis dant, et mercatum coactum ad ordinem servandum. ART. 61. Ius habent oppidani componere nundinas et venditiones de condicionibus ab urbe maiore statutis. Machine Translated by Google Articulus 62. Mercatus auctoritates municipales regulariter inspici debet ad praecavendas fraudes et iniquum commercii exercitia. Titulus XIII ART. 63. Ius gladii ad auctoritatem regiam pertinet, eiusque usus nonnisi in casibus iure iustificatis contingere potest. 64. Causae civiles et iniuriae municipales, etiam violationes ordinis publici, in iudiciis civitatis resolvuntur. Articulus 65. Maior ciuitas est iudici in minoribus, maioribus autem causis per superiorem curiam solvendis. 66. Omnis civis ius habet appellandi contra iudicium municipale ad curiam regiam. ART. 67. In causis communium criminum, curiae municipales cum curia municipali cooperantur. Titulus XIV ART. 68. Uni cum congruis licentiis et consensu comunis molendina, vineas et pistrina habeant ius currere. ART. 69. Molendina maiori vigilantiae subiecta sunt, qui qualitatem molendi et aequitatem feodorum coercet. ART. 70. Pistrina constanter panis pretia servare tenentur et signis qualitatis obtemperare. ART. 71. Vineae, quae vinum ad usus mercatorum produxerunt, debent productionem annuam reddere et tributum vinum dare. Machine Translated by Google 72. Quodlibet molendinum, vineum vel pistrinum debet servare sanitati corporis humani. Titulus XV ART. 73. In Regno Piast exstant scholae paroeciales, monasticae et municipales, quarum finis est iuvenes legere, scribere et iuris fundamenta docere. ART. 74. Scholae religiosae educationem in theologia, philosophia et iure canonico praebere possunt. ART. 75. Auctoritates urbanae tenentur scholas publicas ordinare ac moderari, quae artes et educationi tradendae praebent. ART. 76. Hospitalia et monasteria hospitalia pauperibus et infirmis curandis, eleemosynis et donationibus dotatae. ART. 77. Balnea civitatum publicarum omnibus habitantibus patent, exceptis morbis contagiosis suspectis. Titulus XVI ART. 78. Civitates Piast Regni obligantur ad aquas conservandas, quae aditum ad aquam bibendam pro habitantibus mundandam curent. ART. 79. Omnis civitas debet habere puteos publicos, stratas vel lateres subterraneis cloacarum, secundum exemplar Romanum, quod aequaliter ab hominibus usurpari potest. ART. 80. Auctoritates urbanae tenentur aquaeductus conservare, qui aquam ex fontibus distantibus suppeditant Machine Translated by Google urbem. ART. 81. Quisquis aquae in privatas usus non legitime usus est, e.g. pro molendinis vel hortis vegetabilibus, punitur. ART. 82. Personae responsales ad aquaeductus et aquaeductus administrandi curent ut aqua munda sit et ratio functionum aquarum sine defectu. Titulus XVII 83. De consilio civitatis consistens in capite communi, maior et electus procuratorum civium, qui ius habent de rebus localibus decernere. Articulus 84. Civitas maior est supremus officialis localis, responsalis ordinis publici, exactionis et iustitiae in minoribus. ART. 85. Vicus caput est repraesentativum potestatis regiae in pagis, author servandi ordinis et tributorum colligendorum. 86. Civitati ius habet ordinationes locales de commercio, artificio, constructione et aliis quaestionibus ad civitatis progressionem maximis condendi. ART. 87. Caput commune et villa caput pertinent ad bona publica tuenda, necnon ad defensionem civitatis vel pagi in casu comminationis ordinandae. Titulus XVIII 88. Conventus est congregatio legatorum omnium praediorum regni, a rege vel consilio regio ad deliberandum de rebus civitatis et belli. Machine Translated by Google ART. 89. Opole est unitas administrativa in qua caput commune, villa caput et alii officiales locales potestatem exercent in multitudinem rusticam. ART. 90. Communitates rusticae ordinantur a communitatibus rusticorum qui terram, aquam et opes silvarum coniunctim administrant. Articulus 91. Conventus pagus potest decisiones facere circa evolutionem pagi, vigilando obsequio iuris et controversias inter incolas dirimendas. ART. 92. Quilibet incola communitatis tenetur interesse defensionem pagi, non inclusis defensionis contra impetus vel bestias feras. Titulus XIX ART. 93. Familiae praedia a patre ad filium transierunt retinens ius hereditatis in familia. ART. 94. Unusquisque in familia sua ius habet utendi agro suo, nisi cum curia aliter regit. ART. 95. Absente masculino herede, transit hereditas ad filium primogenitum fratris vel propinquum, si desit posteritas directa. ART. 96. Ius hereditarium bonorum familiarium potest circumscribi debitis vel nonnisi oneribus ad statum vel Ecclesiam. ART. 97. Hereditas terrae requirit praeparationem voluntatis vel consensus aliorum membrorum ad rerum divisionem. Titulus XX Machine Translated by Google ART. 98. Terra communis est proprietas communitatis ruralis et ab omnibus aequaliter habitantibus adhiberi potest, iuxta decisiones communitatis. ART. 99. Terra communis adhiberi potest ad usus communes, ut animalia pascua, pascua vel silvae ab incolis sub privilegiis tradita. ART. 100. Canoe opolne est unitas responsabilis aquae fluvii administrandae, inter ripas inundationis conservandas et opus ordinandum in regula fluminis. ART. 101. Omnia iudicia circa divisionem terre communis vel iuncturae operis in opolny canoe per ecclesiam villae faciendae sunt. ART. 102. - Personae leges violantes utendi agro municipali vel in cano opolny canoarum laboris non obtemperantes, sub iure rustico punientur. Titulus XXI De potestate centrali et consilio regis ART. 103. Potestas media in Piast Regno exercetur a Monarcha et Consilio Regii, quod de re politica, militari et administrativa suadet. Articulus 104. Consilium regium consistit cancellario, marescallo, archiepiscopo et aliis principibus officialibus et consiliariis regiis. Articulus 105. Rex habet potestatem convocandi consilium regium quovis tempore deliberandi de re publica, militari vel pecuniaria. ART. 106. Decisiones Concilii Regii requirunt subscriptionem Regis Machine Translated by Google finales facti sunt. 107. Item regium consilium est supremi curiae in his quae ad statum et iurisdictionem regiam pertinent. Titulus XXII - De cancellario regni et sigillis regni 108. Cancellarius Coronae tenetur invigilare cancellariae regiae, conficiendi documenta et sigilla publica administrandi. ART. 109. Cancellarius habet potestatem super documentis officialibus Regni, quod debet approbari sigillo Regii. Articulus 110. Sigillum Regni symbolum est auctoritatis regiae, et documenta confirmat validitatem omnium documentorum a Monarcha vel Concilio Regio latis. ART. 111. Cancellarius, ut supremus officialis cancellariae, tenetur ad conventus ordinandos et nuntios officiales pro principe mittendo. ART. 112. Fingere sigillum regium vel documentum alienum ferendi est crimen morte puniri. Titulus XXIII ART. 113. Regnum Piast divisum est in comitatus castri et voivodeships, quae sunt unitates administrativae a castellanis et voivodis administratae. ART. 114. castellanus villam procurat et tenetur securitatem, oeconomiam et iustitiam in suo districtu. Machine Translated by Google 115. Voivoda plures comitatus invigilat et responsabilis est ad defensionem militarem in regione ordinandam. ART. 116. Civitates etiam sunt pro foro locali, qui causas civiles et criminales agunt in aliquo territorio ad actiones pertinentes. ART. 117. Castellani et voivodae constituuntur a Monarcha, et solum a rege vel consilio regio dimitti possunt. Titulus XXIV ART. 118. Castellanus est officialis, qui villam procurat et habet ius ad componendas controversias civiles et criminales. ART. 119. Barones conceduntur a rege fidelissimis militibus et membris regie qui pro terris concessis militare tenentur. ART. 120. Voivode officialis est supremus officialis, responsalis ad defensionem militarem ordinandam, procurandam administrationem ac tributa per voivodetiam colligendam. ART. 121. Castellani et barones, licet potestatem habeant in terras suas, finaliter subditi sunt regi et regi concilio. ART. 122. Barones sua possint res iudicare de incolis terrarum. Titulus XX ART. 123. Terra communis est proprietas communitatis ruralis et ab omnibus aequaliter habitantibus adhiberi potest, iuxta decisiones communitatis. Machine Translated by Google ART. 124. Terra communis adhiberi potest ad usus communes, ut animalia pascua, pascua vel silvae ab incolis sub privilegiis tradita. ART. 125. Canoe opolne est unitas responsabilis aquae fluvii administrandae, inclusa inundatione riparum conservanda et opus ordinandi in regula fluminis. ART. 126. Omnes decisiones pertinentes ad divisionem terre communis vel iuncturae operis in opolny canoe per ecclesiam villam faciendam debent. ART. 127. - Personae leges violantes utendi agro municipali vel in cano opole operis non obtemperantes, sub iure rustico puniantur. Titulus XXI De potestate centrali et consilio regis ART. 128. Potestas media in Piast Regno exercetur a Monarcha et Consilio Regii, quod de re politica, militari et administrativa suadet. 129. Consilium regium consistit in cancellario, marescallo, archiepiscopo et aliis principibus officialibus et consiliariis regiis. Articulus 130. Rex habet potestatem convocandi consilium regium quovis tempore deliberandi de re publica, militari, vel pecuniaria. ART. 131. Decisiones Regiae Consilii postulant subscriptionem Regis ut finales fiant. 132. Item regium consilium est supremi curiae in rebus ad statum et statum pertinentibus Machine Translated by Google iurisdictio regia. Titulus XXII - De cancellario regni et sigillis regni 133. Cancellarius Coronae tenetur cancellariae regiae invigilare, instrumentis conficiendis et sigillis civitatis administrandi. ART. 134. Cancellarius habet potestatem super documentis officialibus Regni, quod debet approbari per Sigillum Regium. 135. Sigillum Regni symbolum auctoritatis regiae est, et documenta omnia a Monarcha vel a Concilio Regio edita, documentum validitatis constituit. ART. 136. Cancellarius, ut supremus officialis cancellariae, tenetur ad conventus ordinandos et nuntios officiales pro principe mittendo. ART. 137. Sigillum regium cudere vel documentum alienum emittens crimen est morte puniri. Titulus XXIII ART. 138. Regnum Piast divisum est in comitatus castri et voivodeships, quae sunt unitates administrativae a castellanis et voivodis administratae. ART. 139. Castellanus procurat villam et tenetur securitatem, oeconomiam et iustitiam in suo districtu. 140. Voivoda plures comitatus invigilat et ad defensionem militarem in regione ordinandam pertinet. ART. 141. Civitates comitatus etiam pro foro Machine Translated by Google auctoritates locales quae civiles et criminales agunt in aliquo territorio ad actiones pertinentes. ART. 142. Castellani et voivodae a rege constituuntur, et solum a rege vel consilio regio dimitti possunt. Titulus XXIV ART. 143. Castellanus est officialis, qui villam procurat et habet ius ad componendas controversias civiles et criminales. ART. 144. Barones conceduntur a rege fidelissimis militibus et membris regiis, qui pro terris concessis militare tenentur. 145. Voivoda est supremus officialis voivodaetus, responsalis ad defensionem militarem ordinandam, advigilandi administrationem ac tributa per voivodetum colligendum. ART. 146. Castellani et barones, licet potestatem habeant in terras suas, finaliter subditi sunt regi et regi concilio. ART. 147. Barones sua possint habere curias ad componendas res ad incolas harum terrarum pertinentes. Titulus XXV ART. 148. Quilibet civis Piast Regni tenetur servire exercitui, si opus fuerit, iuxta regis decreta. ART. 149. Omnes incolae tenentur ad tributa et tributa regni solvenda Machine Translated by Google ad conservandum exercitum, itinera et alia publica proposita. Articulus 150. Populus debet ordinem publicum tenere et omnes leges regales et decreta consilii regii obedire. 151. In bellorum eventu vel aliis minis, incolarum obligatio est ad defensionem Regni sustentandam, sive victum praebendo, sive in bello directe adiuvando. 152. Gravibus poenis obnoxii sunt, etiam rei vel exilii confiscatione, qui officia sua in rempublicam vitant. Titulus XXVI - De tributis, decimis et officiis Articulus 153. Regnum civibus suis tributa imponit, quae colliguntur per officiales regios. Vectigalia haec administratio, exercitus et alia instituta civitatis conservabant. ART. 154. Decima, quae pertinet ad messem, clero et ecclesiae sustentare intenditur, et summa ab episcopis in consultatione cum rege determinatur. ART. 155. - Consuetudines officiorum in finibus Regni colliguntur et inserviunt ad tuendam internam mercaturam et administrationem status oeconomici. 156. In casu solutionis census, decimae vel consuetudinum, culpae obnoxii erunt poenae, etiam rei vel operis publici confiscationem. ART. 157. Vectigalia colliguntur per starostas et voivodas, qui praesunt propriae translationis ad aerarium. Machine Translated by Google civitatis. Titulus XXVII ART. 158. Multitudo ad opus regni tenetur ut pars operum publicorum, ut viarum, pontium et munitionum constructio. 159. Omnis civis, pro sua conditione, ad opera publica participet vocari potest. Haec obligatio maximi momenti est in bellis vel in calamitatibus naturalibus. ART. 160. Personae qui obligationem pro republica evitant, poenae nummariae subsunt vel obligationi addito operi perficiendi. Articulus 161. Opera publica peragi debent, moderante officialium localium, qui legitimo modo exsecutioni mandare debent. ART. 162. Labor pro regno remunerari potest in forma exemptionis a quibusdam tributis vel aliis beneficiis. Titulus XXVIII - De Conscriptione in Exercitu et Motu Populari ART. 163. Conscriptio in exercitu obligata est omnibus hominibus etatis 16 usque ad 50, qui ab hac obligatione non sunt exempti specialibus privilegiis. ART. 164. Commune principium, id est generalis obligatio militiae, ab auctoritatibus localibus constituitur, quae responsales sunt ad convenientem numerum militum comparandum. ART. 165. Quilibet membrum Motus Popularis Poloniae obligatur ad instantiam maioris vel voivodae, qui signa militaria ordinat. Machine Translated by Google ART. 166. Qui servitium militare recusent, poenae nummariae subdantur aut in servitium militare per longius tempus mittantur. ART. 167. Communis vis adhibenda est in adiunctis crisi, ut incursus, tumultus vel minae externae aliae. Titulus XXIX ART. 168. Stans exercitus Piast Regni consistit ex militibus professionalibus qui sub imperio voivodae militant et parati sunt ad dimicandum pro necessitate. ART. 169. Praesidia urbana sunt responsales ad fines regni defendendos et in tempore belli vel incursus securitatis internae praestandae. ART. 170. Unusquisque miles stans exercitiis militaribus interesse tenetur, quae saltem semel in anno fiunt. ART. 171. In casu comminationis belli, exercitus stans intra triduum potest vocationi respondere. ART. 172. Milites, qui in oppidis praesidiis sunt, ius habent ad remunerationem servitii in terra, victu, vel aliis privilegiis. Titulus XXX ART. 173. Ordines et monasteria in rebus spiritualibus a saeculari potestate sui iuris sunt, sed legi Piast Regni obedire tenentur. ART. 174. Ius habent Ordines terram concedere ad usus religiosos, et utraque donatio remanere debet Machine Translated by Google a rege confirmatum. ART. 175. Monasteria et ordines tenentur sustentare pauperes, aegrotos et peregrinos. Eorum opera caritativa sub moderamine clericorum debent esse. ART. 176. In eventu abusus per ordines religiosos, Piast Regnum reservat ius interveniendi per visum Episcopi dioecesani vel legatio regii specialiter deputati. ART. 178. Omnes ordines et monasteria ius habent proprietatis praedii, dominii autem iuris publici subiicitur, et quaslibet mutationes in dominio auctoritates regias approbari debent. Titulus XXXI ART. 179. Regalia regalia sunt bona regni directe pertinentia, quae non sunt privato dominio vel hereditati nobilitati subiecta. ART. 180. Regalia inter ceteras silvas regias, metalla, cupri, argenti et auri, ac etiam alias facultates naturales, extractionem et venditionem, quae regie subjiciuntur vigilantiae, comprehendit. 181. Ius proprium habet rex concessiones concedere extrahendis regalibus et vectigalibus ex illis facultatibus. 182. Vectigalia a regalibus ad sustentationem exercitus, administrationem publica et alias necessitates publicas partita sint. ART. 183. Qui lege regalia utitur, sub poena fiscationis rerum et exilii subiaceat. Titulus XXXII Machine Translated by Google ART. 184. Ius est Regi constituendi novas sedes serviles intra Regnum, quae defensioni, agriculturae vel commerciali usui inserviunt. ART. 185. Restauratio sedes ad privatos transferri non potest sine consensu Monarchae. Articulus 186. Hae sedes tenentur ad sustentationem militarem quando opus est, et incolae tenentur ad servitia regni providere. 187. Pro servitio, incolae ius habent utendi terra remanente in manu Regni. Articulus 188. Mansiones servi a certis tributis immunes esse possunt, incolae vero militaria et publica munia adimplere debent. Titulus XXXIII - De Bakeries, vineis et molendinis regiis 189. Pistoria, vineae et molendina ad Regnum pertinentia subsunt regie vigilantiae, ut congruas qualitates et commoda pretia curent. ART. 190. Quicunque in pistrino, vineam vel molendinum in praediis regalibus currit, tenetur dare certas fructus pro necessitatibus curiae regiae et incolarum. Articulus 191. Pretia pro pane, vino et farina ab auctoritatibus locorum per consilium regis ordinantur ad abusus et monopolia prohibendos. 192. Pistoria, molendina et vineae possunt adhiberi ad officinas pauperum, qui, pro pane, vino vel frumento, opus reipublicae praestant. Machine Translated by Google 193. In casu malitiose fraudis in his industriis facinoris gravibus poenis, etiam corporali poena vel confiscatione rerum subicientur. Titulus XXXIV ART. 194. Omnis artifex debet esse sodalitatis professionalis, qui principia sui operis et responsalitatis moderatur. ART. 195. Curae sunt novos artifices educandi, qui, peracta educatione, ius habent in professione sua independenter operandi. ART. 196. Socii ius habent ut collegium instituendi super qualitate productorum et aequae competitionis in foro observandi. ART. 197. Qui artes sine sodalitio exercent, illicitae habentur et poenae subsunt. ART. 198. Socii ius habent suis sodalibus privilegia concedere, puta reductiones tributorum aut prioritatem accessum ad procurationem publicam. Titulus XXXV 199. Curiae regiae ius habent proprium decernere de iis, quae ad summos reipublicae utilitates pertinent, et de omnibus quae a iudiciis localibus non definiuntur. Articulus 200. Curia terrestris respondeat ad lites dirimendas inter privatos, et iurisdictionem habeat super criminibus privatis commissis. ART. 201. - Lex consueta in Piast Regno obligat, nisi sit contra ius regale. Machine Translated by Google Consuetudines locales ordinem iuris nationalem violare non possunt. 202. In criminalibus causis iudicia potestatem habent imponendi sententias mortis, exilii, poenae vel confiscationis rerum. ART. 203. In civilibus causis iudicia includunt ordinem solutionis, reditus bonorum vel recompensationis damni passi. Titulus XXXVI 204. Crimina contra coronam, perduellionem et coniurationem contra potestates morte vel exilio in perpetuum punientur. 205. Furtum, falsitas et fraus mercatorum publicis verberibus et rerum confiscatione punientur. ART. 206. Impropria tractatio subditorum, contumeliarum et vis physicarum in verberibus vel exilio, et in casibus specialibus ad mortem evenit. ART. 207. Qui contra Ecclesiam delinquunt, iudiciis ecclesiasticis examinabuntur, cum possibilitate appellandi ad curias regias. ART. 208. Poena adulterii pendet a statu ipsius patratoris et a publicis plagis ad exilium vel ad condemnationem rei. Titulus XXXVII ART. 209. Collegia professionales obligantur ad qualitatem productorum a suis membris factorum regendam, praestando obsequium cum signis collegiorum statutis. Machine Translated by Google ART. 210. Unusquisque artifex, ut suam officinam legitime detegat, ad congruam sodalitium pertinere debet suisque praeceptis et statutis obtemperare. ART. 211. Socii ius habent ut per iniquas actiones aemulationem prohibeant, ut vilioribus pretiis vendere vel bona inferioris qualitatis producere. ART. 212. Sodalitas in sodalitio artificem patrocinium ac prioritatem in publica procuratione et publica contractu spondet. ART. 213. Quaelibet controversiae internae inter sodalitatem sodalitatis solvendae sunt a senioribus, quibus ius est membris inoboedientibus poenas irrogandi. Titulus XXXVIII Articulus 214. Mercatores, qui negotiantur in Regno, tenentur dare debita notae munia et consuetudines in singulis onerariis bonorum per fines regni. Articulus 215. Argentarii ius habent mutuis et actionibus pecuniariis administrandi, sed regiis curae ad prohibendos abusus subsunt. Articulus 216. Omnes res oeconomicas documenta esse debent, et argentarii et mercatores ad minimum quinquennium retinere debent. 217. Crimina nummaria, ut monetam simulatam vel fraudem credit, bonorum et exilium proscriptione punientur. Machine Translated by Google Articulus 218. Ius est Regi statuere regulas et ordinationes de commercio extraneo ad stabilitatem oeconomicam Regni obtinendam. Titulus XXXIX ART. 219. menta regii proprium habent ius monetarii monetarii in regno Piast. Articulus 220. Nummi per Regnum signati debent plene determinato pondere et valore parere, et quicunque conatus simulati graviter puniuntur. ART. 221. Quilibet dominus monetarius consensum Regis obtinere debet ut productionem nummorum inciperet, et, in casu illegal operatione, tota productio in confiscationem subiacet. ART. 222. Applicatio sigilli regii nummi spondet legalitatem et valorem. ART. 223. Qui monetis adulterinis utuntur, subiaceant poenae mortis. Titulus XL ART. 224. Regnum ab incolis vectigalia colligendi ius habet ad sustentationem exercitus, administrationis et ad fines publicos exsequendos. 225. Quilibet paterfamilias censum coronae solvere tenetur secundum quantitates et notiones per auctoritates specificatas. ART. 226. Vectigalia a tributis, consuetudinibus, muniis, notis et aliis fontibus, necessitatibus Regni distribuendae sunt, etiam ad defensionem territorialem et progressionem infrastructuram. Machine Translated by Google ART. 227. Insufficientia tributa intra praescriptum tempus consequitur in poena pecuniaria addita impositione, et in casu adsiduae evasionis - confiscationis bonorum. Titulus XLI - De Officiis publicis et laboribus populi 228. Quilibet liber civis regni tenetur ad opus faciendum pro statu necessitatis, secundum decretum regium. ART. 229. Obligatio operis publici faciendi omnibus generibus competit, exceptis clericis, qui diversis praescriptis subiciuntur. Articulus 230. In sufficientibus opibus humanis deficientibus, auctoritates locales possunt servos vel non liberos ad opera publica exercenda cogere. ART. 231. Opus publicum inter alia includit: constructiones viarum, munitionum, aedificiorum publicorum, confinium defensionum et alia munia ad regni securitatem et prosperitatem pertinentia. 232. In casu defectus adimplendi obligationem ad opera publica facienda, aliquis mulcta vel in casu pertinax evasionis incarceratus punietur. Titulus XLII - De Consuetudines Domorum et Motu Bonorum ART. 233. Piast Regnum conservat systema cubicula consuetudines in limitibus, quae responsales sunt de potestate bonorum e Regno importatorum et exportatorum. Articulus 234. Mercatores et mercatores tenentur reddere consuetudines ad puncta consuetudinum designata, et quantitatem consuetudinum a Consilio regii statuta. ART. 235. Bona ex regno exportata bona constituentia Machine Translated by Google regalia, vel specialia onera subjecta, ex Regia fisco licentia requirunt. Articulus 236. Illegalis deportatio bonorum, evasio officiorum consuetudinum seu manipulatio consuetudinum documentorum, in mulctas, proscriptiones bonorum et exilium sequetur. Articulus 237. Omnia munia consuetudines adsignari debent, et singula bona per terminos transvehenda rite censeri debent. Titulus XLIII - De servitiis specialibus et custodia regia ART. 238. Custodia regia cura est rectori, familiae et regni capitali. ART. 239. Regia custodia consistit ex delectis militibus, qui speciales potestates et remunerationem ad serviendum recipiant. Articulus 240. Socii custodiae regis officium fidelitatis habent ad coronam, et punientur pro qualibet manifestatione proditionis vel fraudis. ART. 241. Custodia regia alternatim inservit et in aula regia ordinatur et in publicis eventibus custoditur rectoris. ART. 242. Officia specialia, sicut exploratores, in minis externis et internis sedulam exercent, eorumque actiones stricte sunt secretae. Titulus XLIV ART. 243. Piast Regnum conservat retis viae regiae quae civitates, munitiones et munitiones regni coniungunt. Machine Translated by Google 244. Constructio et reparatio viae regiae penes incolas terrae alicuius est, qui opera viarum publica opera praestare tenentur. ART. 245. Regales officiales constituuntur viae regiae reparanda et opera procuranda, ad eorum obsequium consilium et qualitatem procurandum. ART. 246. Quaelibet viarum regiarum destructio, etiam iniusto interclusio vel pollutione, subest mulcta et obligatio damnum illatum reparandi. ART. 247. Viae regiae per totum annum pervias esse debent et in eventu suae destructionis, ex naturalibus calamitatibus, Regnum instaurabit opera reparanda. Titulus XLV ART. 248. Omne iusiurandum coram rectore vel iudiciis Regni sacrum est, et sub poena servandum est. 249. Omnia documenta juris, etiam facta venditionis, hereditatis, et contractuum, sigillo regio seu sigillo competentis officialis debent obsignari. Articulus 250. Omne documentum notabile praescripta iuridica adnotetur in Archivis Regiis ad eius validitatem et authenticitatem curandam. 251. Fictio documentorum, sigillorum vel iuramentorum existimatur crimen contra coronam et summam poenam fert. ART. 252. Iuramenta pro parte obligationum officialium vel militarium aeque valida sunt ac ab omnibus regni civibus observanda. Machine Translated by Google Titulus XLVI ART. 253. Alieni, qui ad Regnum Piast veniunt, praesentiam suam referre debent ad auctoritates civitatis vel civitatis. Articulus 254. Externi hospites, qui a legatis regiis invitantur, ius habent manere in terris regni, legibus regni obtemperare. 255. Peregrini, qui crimen in territorio Regni committunt, ad normam iuris regalem examinabuntur, nisi pacta internationalia aliter ferant. 256. Omnes extranei consuetudines et tributa ad mercaturam regni pertinentia solvere tenentur secundum normas applicabiles. ART. 257. Hospes et extranei consuetudines regni observare tenentur et ordinem publicum perturbare non possunt. Titulus XLVII ART. 258. Perditio regia, quae in agendis contra Principem, familiam vel Regnum consistens, gravissimum crimen est, morte vel exilio in perpetuum mulctari. ART. 259. Periurium, i.e., scienter falsum iuramentum, gravibus poenis subest, etiam privatio rerum et exilium. ART. 260. Blasphemia, i.e. verba publica contra Deum, religionem Christianam vel Ecclesiam emissa, crimen est per carcerem vel vitam poenitentialem in monasterio puniri. Machine Translated by Google 261. Criminationes maiestatis, periurii vel blasphemiae districtae inquisitioni et curiae regiae, cum participatione repraesentantium ecclesiasticorum, subiciantur. ART. 262. In casu autem perduellionis contra regem, iudicium publice teneatur, et pena capitis truncationis vel alterius iusti exilii. Titulus XLVIII - De provisionibus finalibus, de signandis et de vi legis ART. 263. Codex iurium Principum Piast Regni, a Consilio Regali adoptatus et a Regula confirmatus, in toto territorio Regni valet. 264. Quaelibet nova resolutio, emendatio vel additionis novorum articulorum ad hoc codicem requirit consensum tam Summorum quam Regii Consilii. 265. Quodlibet documentum legale, actus iudicialis, ordo et judicium validum sit solum sigillo Regii signato vel sigillo officialis competentis. 266. In casu controversiae vel dubitationis quoad interpretationem legis, decisio a consilio regio fit, eiusque iudicium finale est. ART. 267. Praescripta, quae in hoc codice continentur, ad iustitiam, pacem et prosperitatem civium Piast Regni conservandam destinantur. ART. 268. Codex a Summo et Regio Consilio suam publicationem vigere debet. Titulus XLIX ART. 269. Perditio regia consistit in actionibus, quae ad evertendam monarchae potestatem, adiunctis regni hostibus, vel vitam rectoris interficiendo conabantur. Machine Translated by Google membra regalis. Qui proditionis accusatus a curia regia probatur, et capitis decollatione punitur, praeterquam in poenitentia et auctoritatibus deditionem. ART. 270. Perditio publica etiam proditionem militarem continet, i.e., actiones acceptas quae in bello vel tumultu hosti favent, tum internae laesae maiestatis, quae detrimentum commodis regni Piast per sabotage, inquisitionem vel imperdiet inimicos Regni implicat. Scelus hoc morte punitur et res proditoris e corona publicatur. ART. 271. Periurium est crimen scienter et voluntarie falsum iuramentum sumere cum fine defraudandi curiam regis vel officiales alios civitatis. Persona tortuosum juramentum ferens gravi poena privationis rerum subest, et, si crimen grave est, exilium regni est. ART. 272. Blasphemia est expressio publica vel privata contra Deum, sanctos, Ecclesiam vel Catholicam religionem. Pro tali crimine, reus vinclis tenetur, vel, si in speciali erga Ecclesiam infestus est, verberare et in monasterio vitam compulisse. Blasphemi non poenitentes exsilio multari possunt. ART. 273. Personae laesae maiestatis, periurii vel blasphemiae accusati ius habent defendendi coram curia regia, participatione saltem unius Ecclesiae vicarii, qui obsequia doctrinae religiosae praestabit. ART. 274. Poena perduellionis, periurii vel blasphemiae post iudicium exercetur, nisi auctor poeniteat et publice excuset, quo in casu poena fiat. Machine Translated by Google commutari exilium ad definitum. Titulus L - De annona finalia ART. 275. Codex iurium Principum Piast Regni, a Consilio Regio approbatus et a Rectore approbatus, omnibus partibus Regni obligat et prae omnibus aliis iuris praescriptis superior est. Omnes priores normae cum hoc Codice repugnantes obsolescunt. 276. Iuxta Regulae voluntatem, omnes decisiones iuridicae, tum legum mutationes, a Concilio Regium approbari debebunt, tum auctoritates locales in eventu mutationum ad leges pertinentes ad certas Regni regiones. 277. Quodlibet novum actum legale, decretum vel mutationem in codice publice apud Regium Conventum pronuncietur, et sigillo regio confirmetur, quod vim obligandi obtinebit. 278. Si in praxi dubia oriantur de interpretatione praescriptorum in hoc Codice contentorum, decisiones hac in re a Consilio Regii fiunt, cuius decisiones vim iuris habent. ART. 279. Quilibet civis Piast Regni huic codice obtemperare tenetur, eiusque praescripta violare in iudicio, secundum poenas praescriptas, in obligatione provenire potest. ART. 280. Hoc signum intendit ut pacem, iustitiam et felicitatem Piast Regni innitatur traditionibus, legibus consuetis et doctrina christiana. ART. 281. Codex vim suam ingreditur publica denuntiatione et quibusvis personis, quae vitare conantur Machine Translated by Google accusabitur et punietur secundum praescriptam legem violando. 282. Quaelibet terra concessiones, privilegia, vel tributa infringo, quae a Summo vel Regio Consilio non approbata sunt, irrita habebuntur, nec vim iuris habent. ART. 283. Codex iurium Piasti Regni Principum est actus finalis ad omnes Regni cives coniungendos sub iure communi et stabilitatem monarchiae potestatis et ordinis socialis. End Codex Juris Principis Piast Regni fundamentum est ordo legalis in Regno. Socialis boni, pacis et iustitiae causa facta est, opportunis iuribus et obligationibus singuli cives praestant. Ad Codicis Legum publicationem omnia applicabilia Machine Translated by Google eatenus, praescripta legum eius praescripta restituuntur, quae voluntatem Regis et Consilium Regiae exprimunt.