Edward Mosberg

Edward Mosberg Artykuł Dyskusja Czytaj Edytuj Edytuj kod źródłowy Wyświetl historię Narzędzia Wygląd ukryj Tekst Mały Normalny Duży Szerokość Normalna Duża Kolor (beta) Automatyczny Jasny Ciemny Edward Mosberg Ilustracja Data i miejsce urodzenia 6 stycznia 1926 Kraków Data i miejsce śmierci 22 września 2022 Nowy Jork Narodowość polska Małżeństwo Cesia Storch Dzieci trzy córki Odznaczenia Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP Multimedia w Wikimedia Commons Edward „Ed” J. Mosberg (ur. 6 stycznia 1926 w Krakowie, zm. 22 września 2022 w Nowym Jorku[1]) – polski Żyd ocalały z Holokaustu. Życiorys Urodził się 6 stycznia 1926 w Krakowie w rodzinie żydowskiej jako syn Leisera Mosberga (ur. 1887) i Beili z domu Blumenkranz (ur. 1893)[2][3][4]. W tym mieście dorastał w okresie II Rzeczypospolitej[3]. Podczas II wojny światowej, wkrótce po tym jak jego ojciec został zatrzymany na ulicy i prawdopodobnie zastrzelony przez Niemców, Edward Mosberg we wrześniu 1941 został osadzony w getcie krakowskim wraz z bliskimi (m.in. z dziadkami, matką i dwiema siostrami)[5][4]. Po likwidacji getta został przeniesiony do obozu koncentracyjnego Plaszow[3][4]. Tam pracował w biurze komendanta tego obozu, Hauptsturmführera SS Amona Götha[3]. Następnie przeniesiony na ziemie austriackie był robotnikiem przymusowym w obozie KL Mauthausen-Gusen i w fabryce Hermanna Göringa w Linzu[3]. W okresie uwięzienia nosił numer numer obozowy 85454[3]. U kresu wojny, 5 maja 1945 trafił do jaskini, mającej zostać zniszczoną ładunkami dynamitu, do czego ostatecznie nie doszło[3]. Łącznie w trakcie wojny śmierć poniosło 16 członków jego rodziny, w tym dziadkowie w obozie zagłady w Belzec, a matka i siostry w Auschwitz-Birkenau[3]. Po wojnie początkowo nadal mieszkał w Krakowie[3]. W drugiej połowie lat 40. jego żoną została Cesia Storch (także przeżyła niemiecki obóz koncentracyjny, była osadzona z siostrami E. Mosberga)[3][4]. Oboje w 1951 wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych[3][4]. Tam zamieszkali w nowojorskim Harlemie, potem osiedli w hrabstwie Union w stanie New Jersey[2][6][4]. Mieli trzy córki, w tym Charlotte[3][4]. W USA Edward Mosberg pracował w różnych zawodach, ostatecznie związał się z branżą deweloperską[4]. Posiadał obywatelstwo polskie i amerykańskie[7]. Uczestniczył w uroczystościach upamiętniających w byłych obozach koncentracyjnych (np. w Mauthausen, wielokrotnie w Marszu Żywych w Auschwitz[8][9]) celem zaświadczenia o przeszłości[6][10]. Został także działaczem na rzecz poprawy stosunków polsko-żydowskich oraz upowszechniania wiedzy o Holokauście[4][4]. Zaangażował się w działalność Fundacji Shoah oraz From the Depths[11]. Został patronem Odznaczenia From the Depths dla Sprawiedliwych[4]. Wystąpił w produkcji filmowej pt. Destination Unknown z 2017, przedstawiającej historię Holokaustu[6][3]. Zdjęcie przedstawiające Edwarda Mosberga, wraz z wnuczką zapalającego pochodnię pamiątkową w czasie Marszu Żywych w Auschwitz-Birkenau, zostało wydrukowane na okładce albumu pt. Świadkowie: Światło pamięci niosą następne pokolenia autorstwa Eliego Rubensteina, wydanego w wersji polskojęzycznej w 2018. Wielokrotnie bronił Polski przed fałszywymi oskarżeniami o jej udział w Holokauście lub antysemityzm.[12][13][14] Zmarł w nocy z 21 na 22 września 2022 w Nowym Jorku[1][15]. Odznaczenia Postanowieniem prezydenta RP Andrzeja Dudy z 27 kwietnia 2019 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej za wybitne zasługi w rozwijaniu polsko-żydowskiego dialogu, za upowszechnianie wiedzy o roli Polaków w ratowaniu Żydów[16][7], a w 2022 Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej w uznaniu wybitnych zasług w działalności na rzecz dialogu polsko–żydowskiego i rozwijaniu współpracy między narodami, za pielęgnowanie pamięci i popularyzowanie prawdy o Holokauście[17][18]. Przypisy