Obodryci

Obodryci: jakie państwo stworzyli Słowianie połabscy?Słowianie połabscy padli w średniowieczu ofiarą ekspansji germańskiej z zachodu, która zatrzymała się na państwie Polan. W wyniku agresji cesarzy i margrabiów padło też najsilniejsze państwo tego regionu, które stworzyli Obodryci.PolećTwitterWykopREKLAMASłowianie połabscy, w tym Obodryci, należą do wielkiej rodziny ludów, zamieszkujących duże obszary Europy. Skąd jednak wzięli się Słowianie?Najstarsze państwo PołabiaKsięstwo Obodrzyców było nie tylko jednym z dwóch (obok domniemanego „wielkiego księstwa” Wieletów) najwcześniej pojawiającym się w przekazach pisanych słowiańskim państwem Połabia – okazało się też spośród nich najdłużej istniejącym. Na jego temat mamy również najwięcej danych źródłowych. Większość dotyczy walk, które Obodrzyce prowadzili z sąsiadami, a z ilości owych wzmianek wyłania się obraz wojowniczego, silnego ludu, potrafiącego bić się nie tylko na lądzie, ale i na morzu. Jednostronność przekazów, informujących przede wszystkim o działaniach wojennych, powoduje, że dysponujemy tylko szczątkowym obrazem społeczeństwa obodrzyckiego, jego struktury władzy, funkcjonowania grodów1 czy zasięgu kontaktów handlowych. Zagadnieniami tymi będę się zajmował tylko w kontekście polityki prowadzonej przez poszczególne państwa słowiańskie albo w ramkach tekstowych, gdzie łącząc wiadomości ze skąpych przekazów pisanych z wynikami badań archeologicznych, pozwolę sobie wyciągać pewne wnioski na temat kwestii niezwiązanych bezpośrednio w wojnami i polityką.Obodrzyce utworzyli najdalej na zachód wysunięte państwo słowiańskie. Ze wszystkich stron otaczali je wrogowie – Sasi, Duńczycy i słowiańscy Wieleci – toteż jedynie własnemu potencjałowi militarnemu zawdzięczało długotrwałe istnienie. Ziemie Obodrzyców (aut. Marcel Rogge, Zweedorf22; CC BY-SA 3.0) Ludy obodrzyckie pojawiły się na ziemiach nadłabskich zapewne w pierwszej połowie VII wieku. Ich najstarsze rzemieślniczo-handlowo ośrodki wczesnomiejskie powstały już w początkach VIII wieku, a zaczęły rozkwitać w połowie tego stulecia. Nie wiadomo, skąd dokładnie przybyli Obodrzyce, ale zarówno zabytki archeologiczne, jak i nazwa głównego ludu księstwa zdają się wskazywać, że jednym z ostatnich „przystanków” były dla nich tereny północno-zachodniej Polski. Jedna z teorii wywodzi ich miano od ob Odr-, czyli „nad Odrą”, co może sugerować, iż przez jakiś czas mieszkali nad tą rzeką (zapewne nad jej dolnym biegiem) i w tym właśnie czasie narodziła się ich nazwa, a zapewne też poczucie wspólnoty plemiennej.Państwo, plemiona, grodyTerminem Obodrzyce (Obodrzycy, Obodryci, Obotryci) określano grupę czterech plemion tworzących księstwo nazywane w opracowaniach także „wielkim księstwem” (jak pisał o nim już niemiecki kronikarz Helmold) lub Związkiem Obodrzyckim. Całe państwo wzięło nazwę od najsilniejszego ludu federacji – Obodrzyców właściwych, czyli Reregów, choć zdaje się, że to drugie miano stosowali względem nich przede wszystkim Duńczycy. Obodrzyce właściwi zajmowali tereny na wschodnim i południowym wybrzeżu Zatoki Lubeckiej, a należały do nich takie grody jak Mechlin (późniejsza nazwa niemiecka: Mecklenburg), Swarzyn (Schwerin), Dubin (Dobin), Wyszomierz (Wismar), Iłów (Illow) oraz nieobronne emporium handlowe Reric.Na południowym wschodzie Obodrzyce graniczyli ze znacznie mniej licznym ludem związku, Warnami, mającymi siedziby nad górnym biegiem rzeki Warnawy. Przypuszczalnie naczelnym grodem tego plemienia był istniejący od końca VIII wieku ośrodek na wyspie na jeziorze Binnensee (Groß Radener See), w archeologii określany od miana pobliskiej miejscowości jako Groß Raden, a pierwotnie być może noszący nazwę Radomin. W obrębie położonego na stałym lądzie podgrodzia znajdowała się duża świątynia, zbudowana najprawdopodobniej tuż po wielkim powstaniu słowiańskim roku 983, a spełniająca zapewne rolę centrum kultowego Warnów. Helmolda Kronika Sławiańska z XII wieku Trzecim plemieniem państwa byli Połabianie. Południową granicę ich ziem stanowiła Łaba, północną – przedpola rzeki Trawny, zachodnią – Limes Saxoniae („limes ziemi Sasów” – odgórnie ustalony przez Karola Wielkiego pas przesiek oddzielających północną część księstwa Sasów od ziem Słowian), a wschodnią pas borów, za którymi mieszkali Obodrzyce właściwi i Glinianie. Głównym grodem Połabian był Racibórz (Ratzeburg).Czwarty i ostatni z podstawowych ludów związku stanowili Wagrowie, po Obodrzycach właściwych najsilniejszy lud państwa. Zajmowali zachodnie wybrzeża Zatoki Lubeckiej na północ od rzeki Trawny i na wschód od Limes Saxoniae, a także wyspę Wębrzę (Wembrzę, Imbrę, niem. Fehmarn), sławne w średniowieczu gniazdo piratów słowiańskich. Centrum plemienia znajdowało się w Stargardzie (Altinburg, Oldenburg) zwanym Wagryjskim, dużym grodem była też Płonia (Plön), z czasem zaś najważniejszym ośrodkiem ich ziemi stała się Lubeka (przez Niemców określana Starą Lubeką – Alt Lübeck), w późniejszym okresie będąca także stolicą całego państwa Obodrzyców. Z kolei za jedno z wcześniejszych emporiów handlowych Wagrów należy uważać Stecknitz (patrz w ramce o Lubece).Również kilka innych sąsiednich plemion okresowo należało do związku – ciekawe, że wszystkie zaliczamy do grupy ludów wieleckich, tradycyjnie wrogich Obodrzycom:– Glinianie (lub Linianie), Smolińcy i Bytyńcy (najprawdopodobniej w drugiej połowie IX wieku dwa ostatnie ludy zostały wchłonięte przez Glinian), mieszkający pomiędzy Łabą na południu, Połabianami na zachodzie, Brzeżanami i Morzycami na wschodzie a Obodrzycami właściwymi i Warnami na północy. Centrum Glinian był Łączyn (Lenzen), Smolińców zaś Semeldiconnoburg (albo Semeldinc Connoburg; nazwa frankijska, oznaczająca „Conno (Konno), gród Smolińców”), choć istnieje przypuszczenie, że może chodzić o jeden i ten sam gród. Znany jest także inny ośrodek Glinian – Potlustim (nazwa zapisana w źródle, nie znamy jej postaci słowiańskiej) nad rzeką Stepienicą,– Chyżanie i Czrezpienianie, których ziemie leżały na wschód od terenów Reregów i Warnów, a ciągnęły się od Warnawy wzdłuż wybrzeży morskich aż do dolnej Piany na wschodzie,– bliżej nieokreślona zachodnia część ziem Morzyców. Głównym grodem tego plemienia był Malechów (Malchow), ale nie wiadomo, czy także on podlegał, choćby tymczasowo, Obodrzycom. W ogóle lud ten jest słabo znany ze źródeł, najprawdopodobniej nie utrzymywał bliższych związków ani z Obodrzycami, ani z Wieletami, nie brał też udziału w ogólnopołabskich wojnach z Niemcami,– okresowo władza książąt obodrzyckich sięgała znacznie dalej, na przykład objęła saską Nordalbingię na zachodzie czy tereny słowiańskie aż do środkowej Hoboli i Sprewy na południowym wschodzie.Tekst jest fragmentem książki „POD POGAŃSKIM SZTANDAREM. Dzieje tysiąca wojen Słowian połabskich od VII do XII wieku”: Czytaj więcej: https://histmag.org/Obodryci-jakie-panstwo-stworzyli-Slowianie-polabscy-11492