4.3 Znaczny wzrost długu publicznego

4.3 Znaczny wzrost długu publicznego Rożnica między dochodami i wydatkami sektora publicznego w danym kraju stanowi nadwyżkę lub deficyt tego sektora. Zgodnie z postanowieniami Paktu stabilności i wzrostu, wynikającymi z Traktatu z Maastricht, kraje członkowskie UE zobowiązały się utrzymywać swój deficyt sektora publicznego oraz dług publiczny w określonych granicach: deficyt sektora publicznego nie może przekraczać 3% PKB, a dług publiczny - 60% PKB. Jeśli progi te zostaną przekroczone, to może zostać wszczęta tak zwana procedura nadmiernego deficytu. Deficyt sektora publicznego w relacji do PKB w UE stopniowo maleje od 2009 r. Od początku tysiąclecia w UE corocznie występuje deficyt sektora publicznego. Jednakże, po osiągnięciu maksymalnego poziomu -6% PKB w latach 2009-2010, deficyt sektora publicznego systematycznie malał do -1% w 2017 r. W 2017 r. sytuacja w krajach członkowskich była zróżnicowana: trochę ponad połowa krajów odnotowywała deficyt sektora publicznego, a pozostałe - nadwyżkę. Największy deficyt wystąpił w Hiszpanii (-3,1% PKB), Portugalii (-3,0%), Rumunii (-2,9%) i we Francji (-2,6%), a największa nadwyżka na Malcie (+3,9%), Cyprze (+1,8%), w Czechach (+1,6%) i Luksemburgu (+1,5%). Dług publiczny w UE zmniejsza się od 2015 r. Po okresie względnej stabilizacji na poziomie około 60% PKB w latach 2000-2008, dług publiczny wzrósł gwałtownie do 73% w 2009 r. w wyniku światowego kryzysu finansowego. W kolejnych latach nadal zwiększał się osiągając poziom 87% w 2014 r. Od tego czasu dług systematycznie malał do 82% w 2017 r. Warto zauważyć, że ponad 80% całego długu w krajach UE powstaje na szczeblu centralnym, a samorządy i inne jednostki lokalne generują niespełna 20% zadłużenia. Wśród krajów członkowskich największy dług publiczny w stosunku do PKB 2017 r. zanotowano w Grecji (178,6%), we Włoszech (131,8%), w Portugalii (125,7%) i Belgii (103,1%), a najniższy w Estonii (9,0%), Luksemburgu (23,0%), Bułgarii (25,4%) i Czechach (34,6%).